شرح دعای مکارم الاخلاق صفحه 184

کائنات نسبت به او نمی بینیم. براساس این اندیشه ی الاهی تنها و تنها اوست که شایسته ی تعیین پاکی های برتر است. او خود در قرآنش فرموده است :

(إنَّ هذَا الْقُرآنَ یَهْدی لِلَّتی هِیَ أقْوَم)(1)

( این قرآن هدایت می کند به راهی که استوار است. )

از این رو، قرآن مجموعه ای است که به سوی استواری ها در تمامی زمینه ها هدایت می نماید. بدین سان راه دستیابی به پاسخ سؤال دوم هموار می گردد.

قرآن مجید، واژه ی زکی و مشتقّاتش را بالغ بر  59 بار در آیات خود به کار برده است. از جمله ی این مشتقّات، کلمه ی زکاه است که در لغت به معنی نموّ و زیادتی به کار می رود و در قرآن به معنی طهارت و پاکیزگی، مدح، تطهیر و معانی دیگری از این ردیف آمده است. زکاه خود یکی از فروع دین است، به معنی مالی که در راه خداوند مصرف می شود و موارد مصرف و میزان آن در فقه مشخّص گردیده که خارج از این بحث است.

دقّت در همین معانی و پیوند میان پاکی و نموّ که در این واژه لحاظ شده، به خوبی نشان می دهد که ورای این واژه دو حقیقت اساسی نهفته است: پاکی و پاکیزگی، رشد و نموّ

أزکی یعنی آن که در بین پاک ها، انسان سراغ پاک ترین می رود که طبیعتآ رشد و نموّ آن نیز در بالاترین سطح ممکن است.

بعد از این توضیحات مختصر لغوی، روی آوردن به «أزکی» مفهوم روشن تری می یابد. وقتی چنین گرایشی صورت گرفت، خاصیّت رشد و باروری آن را نیز نباید از نظر دور داشت.

قرآن مجید در بیان پاره ای از مسایل در زمینه ی زندگی مشترک و پیمان همسری، پس از تعیین تکلیف نسبت به آن موارد می فرماید :

(ذلِکُم أزْکی لَکُم و اطهر، وَ الله یعلم و أنْتُمْ لاتَعْلَمُون.)(2)

( این کار، برای شما پسندیده تر و پاک تر است. و خداوند می داند، در حالی که شما نمی دانید. )

این آیه، به خوبی مؤیّد پاسخی است که در مورد دو سؤال پیشین بیان گردید. هم مرجعیّت خدای متعال را در تعیین «أزکی» مشخّص می سازد، هم به عنوان نمونه، ارائه ی طریق خداوندی را در زمینه ی روابط زناشویی با عنوان «أزکی» برمی شمارد؛ چیزی که ما از واقعیّت آن آگاه نیستیم و به تصریح قرآن، خدای عالَم، دانای به آن است.

اصحاب کهف جمعی بودند که از شرک گریختند. آنان، پس از بیدارشدن از آن خواب گران و دراز، بر اساس همان عقاید درونی در پرهیز از ناپاکی ها، کسی از میان خود را جهت تهیّه خوراکی به شهر فرستادند و با خود گفتند:

(فَلْیَنْظُرْ أیُّها أزْکی طَعامآ فَلْیَأْتِکُم بِرِزْقٍ مِنْهُ)(3) .

1- اسراء (17): 9.
2- بقره (2): 232.
3- کهف (18): 19.