شرح دعای مکارم الاخلاق صفحه 251

«مثل ورع همانند کشتی است؛ آن سان که در دل _ امواج _ دریا جز کشتی نشستگان کسی را راه نجاتی نیست؛ ورع نیز چنین است که برای مردم زهدپیشه، جز با کاربرد آن راه خلاص و نجاتی نخواهد بود.»

راه یابی به ولایت پیشوایان معصوم، جز با ورع امکان پذیر نیست که امام باقر علیه السلام فرموده اند: «لَنْ ینالوا وِلایَتنا إلّا بِورع.»(1)

در روایات، ثمره ی ورع، برخورداری از صلاح نفس و دین است. ورع، نهال عمل را به بار می نشاند؛ اساس تقوی است؛ موجبات دوری از پستی ها را فراهم می آورد؛ دین را سامان می دهد؛ جان را محافظت می کند و مروّت انسانی را می آراید. علم جز با ورع پاک و منزّه نمی گردد و ورع خود هم نشین و هم پای تقوی است و خلاصه به فرموده ی امام صادق علیه السلام : «اتَّقوا الله و صونوا دینکم بالورع»(2) . «تقوای خدا در

پیش گیرید و دین خود را با ورع نگاه دارید.»

چه بسیار که انسان در گذر روزگار در لغزشگاه شُبهات، اعمّ از فکری و مالی قرار می گیرد و در حالت تردید نمی داند چه موضعی باید گرفت. در این جا ورع به یاری فرد می آید و او را از لغزش بازمی دارد. از این جهت است که فرموده اند: «لا وَرع کَالْوقوف عِنْدَ الشُّبهه»(3) . «هیچ ورعی مانند باز ایستادن در هنگام شبهه نیست.»

اوج ورع آن جاست که انسان در مواجهه با موضوع شبهه ناک، خود را نگاه دارد و از سقوط در این ورطه بپرهیزد.

جلوه ی ورع را می توان در اجتناب از معصیت و کفّ نفس شاهد بود. این دوری از گناه و خودنگه داری به منظور عدم مباشرت به معصیت، ارزش والایی است که باید آن را پاس داشت.

همان طور که بیان شد، ابعاد این رعایت و اجتناب، بسیار گسترده و در جهات متنوّع است. از این رو امام این ارزش را با ذکر کلمه ی «اجمال»، از خدای متعال خواستار شده است؛ بدین معنی که خداوند حضرتش را آن چنان ورعی نصیب دارد که به طور کلّی و در تمامی جوانب و جهات، ایشان را یاری و محافظت کند.

امیرمؤمنان علیه السلام به عثمان حنیف _ والی خود در بصره _ ضمن بیان برخی ویژگی های خود در خورد و خوراک، یادآور می شوند که شما نمی توانید چنین باشید، ولی انتظار این است که «اعینونی بِوَرع و اجتهاد و عفه و سَداد»(4)   «مرا با پارسایی و پرهیز،

تلاش و کوشش، پاکی و عفّت و استحکام و استواری یاری دهید.»

حضرتش مالک اشتر را فرمان می دهد تا در مصر «الصق بأهل الورع والصّدق»(5) ، در جریان فرمانداریِ خویش، با

1- بحارالأنوار :79 309.
2- همان: 297.
3- بحارالأنوار :69 409.
4- نهج البلاغه، نامه ی 45.
5- همان، نامه ی :53 با اهل ورع و صداقت بپیوند.