زبان دعا در صحیفه سجادیه صفحه 106

3- فساد اخلاقی؛ اخلاق مردم به شدت خراب شده بود. بزرگترین خواننده ها، رقاصه ها، نوازنده ها، عیاش ها، عشرت طلب های دنیا یا از مدینه و یا از مکه بودند. رجوع به کتاب الاغانی ابوالفراج برای درک این فاجعه کافی است (1).

4- فساد سیاسی؛ اغلب شخصیت های بزرگ سر در آخور تمنیات مادی که به وسیله رجال حکومت بر آورده می شد داشتند. نامه حضرت به بزرگی چون محمدبن شهاب زهری (2) گویای این واقعیت تلخ است.

در روایتی نقل شده که بعد از ماجرای عاشورا فقط سه نفر ماندند، ابوخالد کابلی، یحیی بن ام طویل و جبیربن مطعم (3)، البته روایت دیگری هست که اسم چهار نفر را ذکر می کند (4) و در برخی روایات پنج نفر که اینها با هم قابل جمع می باشند.

امام سجاد(ع) خطاب به سهل بن شعب وضعیت خود را چنین بیان می کندکه وضع ما در میان قوم خود مانند وضع بنی اسرائیل در میان فرعونیان است که پسرانشان را می کشتند و دخترانشان را زنده نگه می داشتند. امروز وضع ما چنان دشوار است که مردم با ناسزاگویی به بزرگ و سالار ما بر فراز منبرها به دشمنان ما تقرب می جویند (5).

امام سجاد(ع) به عنوان ولی الله در این فضا چه باید می کرد؟! کار عظیم خود را با چه کسی و چگونه باید شروع و پیش می برد؟!

مرحوم محمد باقرصدر در این باره می فرماید: دو خطر عظیم مسلمین را تهدید می نمود: اول خطری که ناشی از فتوحات مسلمین و ورود فرهنگها و وتمدنهای مختلف به جهان اسلام بود و آن محو اسلام اصیل در سایر فرهنگها بود. حفظ اصالت اسلام نیاز به

1- ابوالفراج، الاغانی ج10،ص57

2- ابن شعبه حرانی، ابومحمد، تحف العقول ص 198

3- مجلسی بحارالانوار، ج46،ص144

4- پیشین

5- پیشین