- اشاره 4
- گفتار اول: ظهور ائمه معصومین برای بشر 4
- 1- ظهور ائمه معصومین(ع) بر اساس مقتضای زمان 5
- اشاره 7
- گفتار دوم: صحیفه سجادیه و فرهنگ دعای شیعی 7
- 2- نهادینه شدن فرهنگ دعا با ظهور صحیفه سجادیه 8
- اشاره 8
- 1-2- ضرورت دعا در حیات انسانی 8
- اشاره 8
- 1-1-2- دلیل تاریخی 9
- 2-1-2- دلیل فطرت 9
- 3-3-1-2- تقریر سوم : دفع ضرر محتمل 12
- 2-3-1-2- تقریر دوم: ضرورت پیوند به قدرت بی نهایت 12
- 3-1-2- دلیل عقلی 12
- 1-3-1-2- تقریر اول: اقتضای فقر وجودی 12
- 4-3-1-2- تقریر چهارم تقلیل هزینه تأمین امنیت 13
- 4-1-2- دلیل نقلی 14
- 1-4-1-2- قرآن 14
- 2-4-1-2- روایات 15
- گفتار سوم: تحلیل زبان دعا 17
- اشاره 17
- اشاره 18
- اشاره 18
- 1-3- تبیین حقیقت زبان دعا 18
- 3- تبیین فرهنگ دعا با زبان دعا 18
- 1-1-3- زبان دعا زبان مشترک تمام انسان ها(زبان انسانی) 19
- 2-1-3- زبان دعا وجه بیانی وجودی(زبان ذاتی) 19
- 3-1-3- زبان دعا واقعیتی فراتر از زبان عرفی (زبان فطرت) 20
- 4-1-3- غیر لفظی بودن زبان دعا (زبان خاموش) 24
- 6-1-3- غیر نشانمند بودن زبان دعا (زبان بی نشانه ها) 25
- 5-1-3- غیر وضعی بودن زبان دعا(زبان وجودی) 25
- 7-1-3- وجدان زبان دعا معیار دعای حقیقی(زبان حقیقت) 26
- 1-2-3- زبان دعا مبتنی بر علم حضوری 30
- 2-2-3- زبان دعا مبتنی بر علم و یقین 30
- 2-3- ویژگی زبان دعا بر اساس تحلیل زبان دعا 30
- 3-2-3- زبان دعا ترجمان رتبه ی وجودی داعی 31
- 4-2-3- زبان دعا ترجمان فطرت 32
- 5-2-3- زبان دعا ترجمان عواطف 34
- 6-2-3- زبان دعا ترجمان قلب و دل 36
- 7-2-3- زبان دعا زیبا و ترجمان زیباترین حالات انسانی 37
- 8-2-3- زبان دعا آرامش بخش و ترجمان روان آرام 38
- 9-2-3- لذت آفرینی زبان دعا 39
- 10-2-3- زبان دعا مبتنی بر نظام علیت ربوبی 41
- 11-2-3- زبان دعا مبتنی بر تضرع و اعتراف 44
- 12-2-3- زبان دعا مبتنی بر اصرار و الحاح 46
- 13-2-3- زبان دعا مبتنی بر اخلاص 47
- 1-3-3- هدف دعا 48
- 3-3- تبیین دعا با زبان دعا در صحیفه سجادیه 48
- 2-3-3- عوامل کششی به دعا 49
- اشاره 51
- 4-3-3- ارکان اصلی بایسته دعا 51
- 3-3-3- عوامل بازدارنده از دعا 51
- 1-4-3-3- نمونه توصیف و تمجید مدعو 52
- 2-4-3-3- نمونه توصیف وسائط 63
- 3-4-3-3- نمونه توصیف و تذلیل خود 67
- 4-4-3-3- نمونه خواسته ها 71
- 1-5-3-3-ذهنیت داعی در حین دعا 72
- اشاره 72
- 5-3-3- حال دعا در حین دعا 72
- 2-5-3-3-کیفیت دل داعی در حین دعا 74
- 3-5-3-3-وضعیت ظاهر داعی در حین دعا 83
- 1- داعی را محبوب ترین نزد خدا قرار می دهد 86
- 6-3-3-ثمرات دعا 86
- اشاره 86
- 2- داعی را در مراتب توحید بالا می برد 87
- 3- داعی به مرتبه صالحین و مؤمنین صعود می دهد. 88
- 4- شیطان را از داعی حبس می کند. 88
- 5- در داعی لذات معنوی ایجاد می کند 89
- 6- داعی را از غفران پروردگار برخوردار می کند. 89
- 9- داعی را از غضب خدا نجات می دهد و به خشنودی خدا می رساند 90
- 7- تقدیر و تدبیر خدا را به نفع داعی می گرداند و به وی چیرگی می بخشد. 90
- 8- غم و ترس را در داعی فرو می کاهد 90
- 7-3-3- عوامل استجابت دعا 91
- 11- احساس عدم شکست به داعی می بخشد، 91
- اشاره 91
- 10- به داعی عزت می دهد و احساس استغناء از غیر خدا و فقر به او می بخشد 91
- 1- وجود حال دعا در حین دعا در داعی 91
- 2- رعایت بایسته ها و ارکان چهارگانه اصلی دعا 92
- 3- اعتقاد صحیح در باب توحید نبوت، امامت 93
- 4- رو نمودن به وسائط و تمسک به آنها 94
- 8-3-3- عوامل رد دعا 95
- 5- شرکت در دعای مؤمنان 95
- گفتار چهارم: فرهنگ تدوین کتاب دعا 97
- اشاره 97
- 4- فرهنگ سازی صحیفه در تدوین معاجم دعایی 98
- اشاره 100
- گفتار پنجم: تعلیم و تربیت و زبان دعا 100
- 5- فرهنگ سازی در نهاد تعلیم و تربیت با زبان دعا 101
- گفتار ششم: تبلیغ و مبارزه با زبان دعا 104
- اشاره 104
- 6- فرهنگ تبلیغ و مبارزه با زبان دعا 105
- 1-6- نهادینه کردن فرهنگ خطر ستیزی و بن بست شکنی 105
- 2-6- تربیت سیاسی با زبان دعا 107
- 3-6- طرح ریزی حکومت دینی با زبان دعا 109
- 4-6- آرمان سازی با زبان دعا 111
- 5-6- بصیرت طلبی در مصاف با دشمنان 112
- گفتار هفتم: نفرین و زبان دعا 114
- اشاره 114
- 7- نفرین ندای رسای منکر ستیزی 115
- اشاره 115
- 1-7- نفرین در باره دشمنان اهل بیت 116
- 2-7- نفرین درباره دشمن معاند 116
- 3-7- نفرین درباره دشمن خانگی 117
- 4-7- نفرین در باره شیطان 118
- منابع 118
بسیاری از فقرات دعای ملفوظ ائمه اطهار(ع) ترجمان این مبنای زبان دعا است، لذا با کلماتی مانند رأیت (1) وجدت، علمت و ایقنت (2) که دلالت بر یقین و علم به خواسته و استجابت می کند، شروع می شود.
با تعمق دقیق در ادعیه صحیفه سجادیه می یابیم که امام(ع) در هیچ کدام از فرازهای دعا شک و تردید ندارد و اساساً بوی ظن و گمان به مطالب و حوایجی که ابراز شده به مشام نمی رسد تا چه رسد به شک یا تردید، همانگونه که یقین به استجابت نیز در آن ادعیه موج می زند.
باید متذکر شد که تمام جملات ادعیه جملات طلبی و انشایی هستند که در ظاهر صدق و کذب در آنها راه ندارد، اما می توان همه آنها را به جملات اخباری باز گرداند که حکایت از واقع و نفس الامر می نماید، لذا این ویژگی دچار چنین شبهه ای نمی شود که صدق و کذب چون در ادعیه راه ندارد، مقطوع یا مظنون بودن آنها نیز بی معنی است، سید ساجدین(ع) می فرماید: اَللَّهُمَّ فَها اَنَاذا قَدْجِئْتُکَ مُطیعاً لِأَمْرِکَ فیما اَمَرْتَ بِهِ مِنْ الدُّعآءِ، مُتَنَجِّزاً وَعْدَکَ فیما وَعَدْتَ بِهِ مِنَ الْاِجابَهِ، اِذْ... (3) خداوندا، اکنون این من هستم که به نزد تو آمده ام، در حالی که فرمان تو را که به دعا کردن امر نموده ای، اطاعت کرده ام و وفا به وعده ای را که پیرامون اجابت داده ای، خواستارم.
3-2-3- زبان دعا ترجمان رتبه ی وجودی داعی
رتبه وجودی انسان امری تشکیکی است و مراتب قرب انسان ها و میزان فقر وجودی در نوع انسان سیال و متفاوت است. پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) در مرتبه وجودی قرار دارند که از جمیع فرشتگان بالاتر می باشد و شدت وجود آنان در رتبه ی بعد از اطلاق وجود پروردگار قرار دارد و سایر ملائک و انسان ها در مراتب بعد از آنان هستند.
1- پیشین، دعای 28/6،ص137
2- پیشین، دعای 12، ص67
3- پیشین، دعای 31/11،ص144