زبان دعا در صحیفه سجادیه صفحه 32

زبان دعا در رتبه ی وجودی انسان شکل می گیرد، لذا زبان دعا قبل از هر امری شدت و رتبه ی وجودی و میزان فقر داعی را نشان می دهد. لازمه این سخن این نیست که الزاماً داعی با زبان دعا و دعاهای خود،رتبه وجودی خود را مشاهده و درک می کند. البته اگر بخواهد می تواند با تحلیل دعا و درک زبان دعا در وجود خود، میزان فقرش را به خدا دریابد. راز عظمت، شگفتی، عمق و حلاوت ادعیه ی مأثوره ی ائمه اطهار(ع) و صحیفه سجادیه در همین نکته نهفته است.

دعا در ادعیه معصومین(ع) به معنی حقیقی بوده و زبان دعا در آن ادعیه قبل از بیان هر نیازی تجلی رتبه وجودی و فقر آنان است. آنان در ادعیه به تمام وجود و شدیدترین مرتبه فقر ممکن انسانی ظهور و تجلی یافته اند، از همین رو در ادعیه معصومین(ع) سخن از کلم الناس علی قدر عقولهم مطرح نمی باشد. آنان این اصل را در زبان عرفی، آن هم با عموم مردم رعایت کردند و نه با خواص اما در زبان دعا رعایت این اصل مشاهده نمی شود. البته این سخن به معنی عدم امکان استفاده عوام از ادعیه معصومین(ع) نمی باشد. امام سجاد(ع) می فرماید: ... وَ اَقْبَلْتُ بِکُلّی عَلَیْکَ،... با تمام وجود به تو روی آوردم (1).

4-2-3- زبان دعا ترجمان فطرت

فقر عین ذات و حقیقت داعی و غنا حقیقت مدعو؛ خداوند متعال؛ است، پس جبلت و فطرت انسان بر فقر استوار شده است، لذا احساس فقر و نیاز احساس و درکی فطری است. اساساً دعا رویکرد وجه وجودی بیانی فقیر به غنی مطلق و زبان دعا همین وجه وجودی است. این که فطرت انسانی فقط در پی طلب و جستن- خداجویی، حقیقت جویی، فضیلت طلبی، زیبا طلبی و... - می باشد به جهت این است که فطرت و جبلت انسان عین فقر است و چون فطرت طلب های خود و جستن هایش را فقط در خدا می یابد و دعا نیز چیزی جز خواستن از خداوند متعال نمی باشد، معلوم می شود که زبان دعا در واقع زبان فطرت و ترجمان آن است.

1- پیشین، دعای 28،ص137