- اشاره 4
- گفتار اول: ظهور ائمه معصومین برای بشر 4
- 1- ظهور ائمه معصومین(ع) بر اساس مقتضای زمان 5
- اشاره 7
- گفتار دوم: صحیفه سجادیه و فرهنگ دعای شیعی 7
- 2- نهادینه شدن فرهنگ دعا با ظهور صحیفه سجادیه 8
- 1-2- ضرورت دعا در حیات انسانی 8
- اشاره 8
- اشاره 8
- 1-1-2- دلیل تاریخی 9
- 2-1-2- دلیل فطرت 9
- 3-3-1-2- تقریر سوم : دفع ضرر محتمل 12
- 2-3-1-2- تقریر دوم: ضرورت پیوند به قدرت بی نهایت 12
- 1-3-1-2- تقریر اول: اقتضای فقر وجودی 12
- 3-1-2- دلیل عقلی 12
- 4-3-1-2- تقریر چهارم تقلیل هزینه تأمین امنیت 13
- 4-1-2- دلیل نقلی 14
- 1-4-1-2- قرآن 14
- 2-4-1-2- روایات 15
- اشاره 17
- گفتار سوم: تحلیل زبان دعا 17
- اشاره 18
- اشاره 18
- 3- تبیین فرهنگ دعا با زبان دعا 18
- 1-3- تبیین حقیقت زبان دعا 18
- 1-1-3- زبان دعا زبان مشترک تمام انسان ها(زبان انسانی) 19
- 2-1-3- زبان دعا وجه بیانی وجودی(زبان ذاتی) 19
- 3-1-3- زبان دعا واقعیتی فراتر از زبان عرفی (زبان فطرت) 20
- 4-1-3- غیر لفظی بودن زبان دعا (زبان خاموش) 24
- 6-1-3- غیر نشانمند بودن زبان دعا (زبان بی نشانه ها) 25
- 5-1-3- غیر وضعی بودن زبان دعا(زبان وجودی) 25
- 7-1-3- وجدان زبان دعا معیار دعای حقیقی(زبان حقیقت) 26
- 1-2-3- زبان دعا مبتنی بر علم حضوری 30
- 2-3- ویژگی زبان دعا بر اساس تحلیل زبان دعا 30
- 2-2-3- زبان دعا مبتنی بر علم و یقین 30
- 3-2-3- زبان دعا ترجمان رتبه ی وجودی داعی 31
- 4-2-3- زبان دعا ترجمان فطرت 32
- 5-2-3- زبان دعا ترجمان عواطف 34
- 6-2-3- زبان دعا ترجمان قلب و دل 36
- 7-2-3- زبان دعا زیبا و ترجمان زیباترین حالات انسانی 37
- 8-2-3- زبان دعا آرامش بخش و ترجمان روان آرام 38
- 9-2-3- لذت آفرینی زبان دعا 39
- 10-2-3- زبان دعا مبتنی بر نظام علیت ربوبی 41
- 11-2-3- زبان دعا مبتنی بر تضرع و اعتراف 44
- 12-2-3- زبان دعا مبتنی بر اصرار و الحاح 46
- 13-2-3- زبان دعا مبتنی بر اخلاص 47
- 1-3-3- هدف دعا 48
- 3-3- تبیین دعا با زبان دعا در صحیفه سجادیه 48
- 2-3-3- عوامل کششی به دعا 49
- اشاره 51
- 3-3-3- عوامل بازدارنده از دعا 51
- 4-3-3- ارکان اصلی بایسته دعا 51
- 1-4-3-3- نمونه توصیف و تمجید مدعو 52
- 2-4-3-3- نمونه توصیف وسائط 63
- 3-4-3-3- نمونه توصیف و تذلیل خود 67
- 4-4-3-3- نمونه خواسته ها 71
- 1-5-3-3-ذهنیت داعی در حین دعا 72
- اشاره 72
- 5-3-3- حال دعا در حین دعا 72
- 2-5-3-3-کیفیت دل داعی در حین دعا 74
- 3-5-3-3-وضعیت ظاهر داعی در حین دعا 83
- 1- داعی را محبوب ترین نزد خدا قرار می دهد 86
- 6-3-3-ثمرات دعا 86
- اشاره 86
- 2- داعی را در مراتب توحید بالا می برد 87
- 3- داعی به مرتبه صالحین و مؤمنین صعود می دهد. 88
- 4- شیطان را از داعی حبس می کند. 88
- 5- در داعی لذات معنوی ایجاد می کند 89
- 6- داعی را از غفران پروردگار برخوردار می کند. 89
- 9- داعی را از غضب خدا نجات می دهد و به خشنودی خدا می رساند 90
- 7- تقدیر و تدبیر خدا را به نفع داعی می گرداند و به وی چیرگی می بخشد. 90
- 8- غم و ترس را در داعی فرو می کاهد 90
- 7-3-3- عوامل استجابت دعا 91
- 11- احساس عدم شکست به داعی می بخشد، 91
- اشاره 91
- 10- به داعی عزت می دهد و احساس استغناء از غیر خدا و فقر به او می بخشد 91
- 1- وجود حال دعا در حین دعا در داعی 91
- 2- رعایت بایسته ها و ارکان چهارگانه اصلی دعا 92
- 3- اعتقاد صحیح در باب توحید نبوت، امامت 93
- 4- رو نمودن به وسائط و تمسک به آنها 94
- 5- شرکت در دعای مؤمنان 95
- 8-3-3- عوامل رد دعا 95
- اشاره 97
- گفتار چهارم: فرهنگ تدوین کتاب دعا 97
- 4- فرهنگ سازی صحیفه در تدوین معاجم دعایی 98
- اشاره 100
- گفتار پنجم: تعلیم و تربیت و زبان دعا 100
- 5- فرهنگ سازی در نهاد تعلیم و تربیت با زبان دعا 101
- گفتار ششم: تبلیغ و مبارزه با زبان دعا 104
- اشاره 104
- 6- فرهنگ تبلیغ و مبارزه با زبان دعا 105
- 1-6- نهادینه کردن فرهنگ خطر ستیزی و بن بست شکنی 105
- 2-6- تربیت سیاسی با زبان دعا 107
- 3-6- طرح ریزی حکومت دینی با زبان دعا 109
- 4-6- آرمان سازی با زبان دعا 111
- 5-6- بصیرت طلبی در مصاف با دشمنان 112
- گفتار هفتم: نفرین و زبان دعا 114
- اشاره 114
- 7- نفرین ندای رسای منکر ستیزی 115
- اشاره 115
- 1-7- نفرین در باره دشمنان اهل بیت 116
- 2-7- نفرین درباره دشمن معاند 116
- 3-7- نفرین درباره دشمن خانگی 117
- 4-7- نفرین در باره شیطان 118
- منابع 118
1- ظهور ائمه معصومین(ع) بر اساس مقتضای زمان
ائمه اطهار(ع) هر یک شمعی در دوره ی تاریکی از حیات بشری بودند. هر یک به نحوی ظهور پیدا کردند و عنصری از عناصر فرهنگ و مکتب اسلام را تثبیت و نهادینه نمودند. ائمه ی اطهار(ع) با ظهور در زمان خود راه بردی خاص به مسلمین، بلکه بشریت عرضه داشتند. آنان به تقاضای روزگار خود نمایان شدند، گاهی عدل و عرفان، دوره ای حلم و صلح، هنگامی شجاعت و جهاد، زمانی تقیه و تبیین، وقتی صبر و کظم و... از آنان نمودار شد که در زمان امام عصر(ع) تمام آن ظهورات در آن امام(ع) متجلی خواهد شد (1).
ظهور امام سجاد(ع) به شکل دعا و نیایش بود. آن حضرت(ع) این عنصر فرهنگی تشیع و اسلام راستین را تثبیت و نهادینه نمود. با زبان دعا در مسجد و خانه ی خود برای دومین بار مکتب فرهنگی را تأسیس، تقویت و نهادینه نمود، همان مکتبی که جد ایشان علی(ع) برای اولین بار ایجاد نمود (2).
تأسیس مکتب دعا توسط آن حضرت(ع) به ویژه با بارش صحیفه سجادیه از وجود ایشان فقط برای خطر ستیزی، بن بست شکنی و طرح ریزی حکومت دینی شیعی نبود، بلکه برای استکمال فرهنگ اسلامی و شیعی بود، زیرا عنصر دعا که نیاز ضروری برای بقاء حیات معنادار انسانی است جزیی از فرهنگ و مکتب حیات بخش اسلام بوده و باید با ظهور انسان کاملی کمال می یافت و نهادینه می شد و اگر حق تبیین و تثبیت این عنصر فرهنگی توسط اسلام و اوصیاء الهی ادا نمی شد، اسلام کمال نمی یافت.
برای تبیین عظمت مکتب دعای امام سجاد(ع) وفرهنگ سازی آن حضرت با زبان دعا، قبل از هر چیز باید ضرورت دعا برای حیات متعالی انسان و حقیقت دعا را مورد تحقیق قرار داد. ادعیه مأثوره از اوصیاء الهی به ویژه صحیفه کامله ی سجادیه بهترین منبع برای این تحقیق و بررسی می باشد، زیرا مکتب امام سجاد(ع) قبل از هر امر دیگری نفس
1- خیابانی تبریزی، ملا علی، و قایع الایام ص78
2- حسن الامین در این باره می گوید: "یعتبر علی بن الحسین المؤسس الثانی للمدرسه الاسلامیه، اذ أن جده علی بن ابی طالب هو المؤسس الاول"( دائره المعارف الاسلامیه الشیعه ج1، ص 35 )