شرح زیارت جامعه کبیره صفحه 58

یعنی با ائمۀ معصومین علیهم السّلام ملاقات می کنند. اگر روایت می گوید:

شهید نظر می کند به وجه اللّه، یعنی به امیر المؤمنین و ائمّۀ معصومین علیهم السّلام نظر می کند؛ چرا که امام صادق علیه السّلام فرمودند: «نحن وجه اللّه»(1) و یا این که در دعای ندبه می خوانیم: «این وجه اللّه الّذی إلیه یتوجّه الاولیاء؟»؛ کجاست آن وجه اللهی که دوستان خدا به سوی او روی می آورند؟ پس وجه اللّه امامان معصوم علیهم السّلام هستند.

اگر آیۀ قرآنی می گوید: همۀ مردم به سوی خدا بازگشت می کنند:

«إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ » (2) ؛ما از خداییم و به سوی او بازمی گردیم.

یعنی به سوی ائمۀ معصومین علیهم السّلام مراجعت می کنند. و اگر می گوییم:

خداوند فردای قیامت به حساب خلق می رسد نیز به این معنی است که ائمّۀ معصومین علیهم السّلام به حساب خلق رسیدگی می کنند. همۀ این مطالب را در زیارت جامعه بر زبان جاری می کنیم: «و إیاب الخلق إلیکم و حسابهم علیکم»؛ بازگشت مردم به سوی شما و حساب رسی آن ها نیز با شماست. بنابراین رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم که می بیند، نگاه کردن و دیدنش عین نگاه کردن و دیدن خداست.

برای کامل شدن بحث به چند روایت دیگر اشاره کنم: امام صادق علیه السّلام فرمودند: «ما لکم تسوؤن رسول اللّه»(3) شما را چه شده که پیغمبر را

1- (1) .بحار الانوار، ج 24، ص 192.
2- (2) .سورۀ بقره، آیۀ 156.
3- (3) .مستدرک الوسائل، ج 12، ص 163.