صحیفه مهدیه صفحه 296

و گفت : »أعجبنی تلمّه« ؛ یعنی صدای به آب افتادن آن ، مرا به تعجّب درآورد ، و سپس دستور قتل او را صادر کرد .(3)

این جریان را درباره صدور این دعا از حضرت بقیّه اللَّه ارواحنا فداه ذکر نموده اند ، ولی همان گونه که در »دار السلام« به آن تصریح شده درستی این قضیّه مورد تردید است ؛ زیرا تاریخ فتح بغداد با زمان فوت ابن حاجب موافقت ندارد و در جریان حمله هلاکو به بغداد که با تدبیر و اندیشه خواجه نصیرالدین طوسی انجام شد و نیز در تاریخ این قضیّه ، نکاتی وجود دارد که صحّت جریان مذکور را خدشه دار می کند :

1 - آن گونه که در تاریخ ثبت شده است ، مرگ ابن حاجب در اسکندریّه(4) واقع شده است نه در بغداد آن هم با خصوصیّاتی که در این قضیّه نقل شده است .

2 - مرگ او نُه سال قبل از فتح بغداد صورت گرفته است و در هنگام ورود هلاکو و خواجه نصیر الدین طوسی رحمه الله زنده نبوده است تا محتاج به نشستن در طشت پر خون باشد .

3 - همان گونه که خواجه نصیر الدین رحمه الله بر اثر استفاده از رمل ، شهر و محلّ هلاکو را بدست آورد آیا نمی توانست از طریق رمل بفهمد که ابن حاجب در کجاست و خون هایی که بالای آن ها نشسته در کجا و کدام مکان قرار دارد ؟ و اگر رمل ، طشت خون را دریای خون نشان دهد آیا می توان از آن استفاده نمود ؟

از همه این ها گذشته خواجه می توانست با رمل ، گوسفندی را که در خانه میزبان

ابن حاجب بوده معیّن کند و نیازی به شرط کردنِ عدم تغییر در وزن نداشت .

با این همه ، در اهمیّت دعای توسّلِ منسوب به خواجه هیچ گونه تردیدی نیست و مؤلّف این کتاب در حلّ برخی از مشکلات از این دعا نتیجه گرفته است .

از مرحوم شیخ بهایی نقل شده که ایشان فرموده اند : از مقدّس اردبیلی سؤال شد که چه چیزی سبب شد تا به مقامات عالیه نایل شوی ؟

ایشان در جواب فرمودند : مداومت به دعای توسّل خواجه نصیر .