تاملی در معنای مناسک حج صفحه 100

حدیث «کُنْت کَنْزاً» را ف- رو خوان

که تا پیدا ببینی گنج پنهان عدم آیینه، عالم عکس و، انسان

چو چشم عکس در وی، شخص پنهان تو چشم عکسی و، او نور دیده‌ست

به دیده، دیده را هرگز که دیده‌ست جهان انسان شد و انسان جهانی

از این، پاکیزه‌تر نَبْود بیانی چو نیکو بنگری در اصل هر کار

هم او بیننده، هم دیده‌ست و دیدار حدیث قدسی این معنی بیان کرد

و بی‌یسمع و بی‌یبصر عیان کرد جهان را سر به سر آیینه‌ای دان

به هر یک ذرّه در، صد مهر تابان (1)

و آغاز طواف از مقابل حجرالاسود، که دست راست خداست در زمین برای بیعت اولاد آدم. و اگر ازدحام، اجازه مصافحه نمی‌دهد، اشاره‌ای و تکبیری همان کار را می‌کند. امّا چه چیزی را طواف می‌کنی؟ کعبه را؟ حجرالاسود را که دست راست خدا در زمین است برای بیعت آدمیان؟ قبر هاجر را و اسماعیل را؟ مولدِ علی را؟ خانه خدا را؟ نماد و جلوه عرش الهی در زمین را؟ کدامین را؟ همه را و هیچ‌کدام را. همه را، چون همگی درون مطاف‌اند، و هیچ‌کدام