تاملی در معنای مناسک حج صفحه 136

در مورد مستحبّات نوع اوّل، در طول ذکر مناسک، ذکری اجمالی به عمل آمد، و در این مجال به ذکر برخی اعمال گروه دوّم اشاره می‌شود:

حضور در مسجدالحرام: حاضر شدن در مسجدالحرام بارزترین و جامعترین عملی است که طیّ آن می‌توان به بسیاری مستحبّات از جمله نماز و طواف و قرائت قرآن و دعا کردن و اندیشیدن و حتّی نگریستن به کعبه نیز پرداخت. در خبر است که: «خداوند یکصد و بیست رحمت خود را به سوی کعبه گسیل می‌دارد که شصت رحمت آن مربوط به طواف‌کنندگان، چهل رحمت ویژه نمازگزاران و بیست رحمت از آن مربوط به نگاه‌کنندگان به کعبه است.» (1)

استلام حجرالاسود: استلام حجرالاسود، یکی از اعمال توصیه شده‌ای (برای مردان) است که در صورت امکان و انجام آن، ثواب و زیبایی و لذّتی روحانی بر آن مترتّب است. به تعبیر ابن‌بطوطه، «بوسیدن حجر لذّت خاصّی دارد که انسان نمی‌خواهد لب از آن بردارد و این از خواصّی است که خدا در آن سنگ به ودیعت نهاده است.» (2)

طواف مستحبّ: طواف مستحبّ، یکی از اصلی‌ترین اعمال مستحبّی است که با حضور در مسجدالحرام و کنار کعبه امکان تجلّی و کسب ثواب عظیم آن میسّر می‌گردد. این عمل تنها عمل از مناسک حجّ است که به تنهایی نیز به عنوان عبادت قابل انجام است. البتّه باید این دقّت و مراقبه را داشت تا طوافهای مستحبّ، برای کسانی که طواف