تاملی در معنای مناسک حج صفحه 185

یکی از مراتب و درجات زیبایی، که در مرتبه‌ای بالاتر از زیبایی ظاهری قرار دارد، زیبایی معقول است که عمدتاً صفات و ارزشهای انسانی را شامل می‌شود. این وجه از زیبایی؛ مشتمل بر صفاتی است که همه انسانها با هر مشرب فکری (اگر چه ممکن است تفاسیر متفاوتی از آنها داشته باشند) آنها را زیبا می‌دانند. مرجع تشخیص و ادراک این زیبایی، فراتر از حواسّ ظاهری است و آنچه این مرتبه از زیبایی را ادراک می‌کند تعقّل است؛ به عبارتی، ادراک عقلی وسیله دریافت زیبایی معقول است. برخی از جنبه‌های زیبایی معقولِ پیامبر خدا عبارت‌اند از:

منبع شناخت: پیامبر خدا در میان مسلمانان، از چنان جایگاه والا و ارزشمندی برخوردار است که از سوی متفکّران مسلمان، به عنوان یکی از مهمترین منابع شناخت (اصول اساسی حیات و زندگی انسان و جهان‌بینی توحیدی و هدایت و زیبایی) مطرح و معرّفی شده است. (1) این جایگاه و موقعیّت، در واقع، به این نکته اشاره دارد که او میزان و الگو و معیار تشخیص نیک از بد و صحیح از ناصحیح است و این چیزی جز تبعیّت از کلام الهی نیست که او را اسوه و شاهد و گواه امّت معرّفی می‌نماید. (2) از نظر امام علی‌ابن‌ابی‌طالب 7، پیامبر اسلام 9: «گشاینده درهای فروبسته و آشکارکننده حق به نیروی حقّ و برهان» است. (3) همین

1- 1. ر. ک: شهید مطهّری، سیره نبوی.
2- 2. احزاب: 21؛ بقره: 144؛ احزاب: 45؛ فتح: 8 و بروج: 3.
3- 3. نهج‌البلاغه، خ 71، ص 141.