تاملی در معنای مناسک حج صفحه 80

مذکور را به عبادات اصطلاحی و شکل ظاهریِ یک سری اعمال فیزیکی منحصر و محدود کرد. بلکه عبادت به معنای شناخت حضرت احدیّت و شناخت رابطه صحیح انسان با خداوند تبارک و تعالی و عمل و رفتار و سخن در جهت قرب و نزدیکی به اوست، و عبادت او به آن دلیل که: تنها «او» شایسته عبادت است: الْحَمْدُ للهِ رَبّ الْعالَمین. (1) بدین ترتیب عبادت از محدوده یک سری اعمال و حرکات فیزیکی خشک و صرف خارج می‌شود، و به عنوان عامل ارتباط انسان با خالق خود ایفای نقش می‌کند.

یکی از بارزترین نتایج مترتّب بر عبودیّت خداوند تبارک و تعالی در فرهنگ اسلامی آن است که این عبودیّت سبب می‌شود تا انسان به مقام بندگی برسد و در جایگاهی رفیع قرار گیرد. این جایگاه، مقامی است که با وصول و رسیدن به آن، شیطان امکان سلطه و سیطره بر انسان را از دست می‌دهد، و این وعده حقّ خداوند است که آیاتی از کلام الهی به آن تصریح دارند. از جمله: إ نَّ عِبادی لَیْسَ لَکَ عَلَیْهِمْ سُلْطانٌ وَکَفی بِرَبّکَ وَکیلًا؛ «همانا تو را بر بندگان (خاصّ) من تسلّط نیست و تنها محافظت و نگهبانی خدا (آنها را) کافی است». (2) وانَّ عِبادی لَیْسَ لَکَ عَلَیْهِمْ سُلْطانٌ إِلا مَنِ اتَّبَعَکَ مِن الْغاوینَ؛ «و هرگز تو را بر بندگان (با خلوص) من تسلّط و غلبه نخواهد بود، لیکن اقتدار و سلطه تو بر مردمِ نادانِ گمراهی است که پیرو تو شوند.» (3) این آیات کریمه از کلام الهی، به عدم

1- 1. ستایش خدای را که پروردگار جهانیان است آفریننده جانهاست حمد: 2
2- 2. اسراء: 65
3- 3. حجر: 42