حج (با تجدید نظر) صفحه 120

است که در برابر جاذبه‌های هوای نفس و تهدیدها و تطمیع‌های طاغوت‌های خارجی، انسان، فقط در خط خدا قرار گرفته، بر سر خواسته همه شیطان‌های درونی و بیرونی پا می‌نهد، آن روز را باید عید بگیرد.

آری، عید قربان، روز پیروزی عقل و وحی بر هوی و هوس است، حضرت ابراهیم (علیه‌السّلام) بچه‌دار نمی‌شد، خداوند به او فرزندی مرحمت فرمود، هنوز دوران کوددکی فرزند بود که فرمان خدا رسید که فرزند و مادرش را باید در بیابان‌های بی‌آب و گیاه مکه (که در آن روز هیچ موجودی در آن جا نبود) «1» قرار دهی و خودت هم از آنان جدا شوی.

حضرت ابراهیم (علیه‌السّلام) این مادر و کودک را در میان کوه‌های داغ مکه تنها گذاشت و رفت، و هر چند مدتی، سری به آنان می‌زد، اکنون که کودکش نوجوان و بهترین نور چشم ابراهیم (علیه‌السّلام) شده، باز فرمان می‌رسد که باید با دست خود، او را ذبح نمایی، ابراهیم (علیه‌السّلام) در فرمان خدا شک نمی‌کند، فلسفه و دلیل نمی‌پرسد، معطل هم نمی‌شود، بر خلاف ما، که اگر دستور مخالف تمایلات نفسانیمان، صادر شود، یا در اصل فرمان شک می‌کنیم، و یا در مراد و غرض از فرمان، و یا دنبال دلیل و فلسفه آنیم.

خلاصه ما باید در سرزمین ابراهیم (علیه‌السّلام) چند شبانه‌روز بمانیم، از همه جای دنیا در آن‌جا جمع شویم و فکر کنیم که سرزمین تسلیم است، زمینی که صورت مبارک حضرت اسماعیل (علیه‌السّلام) برای انجام فرمان خدا و ذبح شدن، بر روی آن قرار گرفت، زمینی که شیطان در آن رانده شد، خلاصه آن که روز عید است، اما در حقیقت روز خون و روز