- مقدمه معاونت آموزش و تحقیقات 1
- پیشگفتار 3
- مقدّمه چاپ اول 13
- اهمیّت حج 15
- حج در روایات 16
- حج، یک بسیج توحیدی است 18
- حج، بندگی خدا است 18
- حج وسیله آزمایش است 19
- حج، ایثار و فداکاری است 19
- حج، زنده کردن آثار رسول خداست 20
- حج، تقویت و اصلاح ایمان است 21
- جاذبه کعبه 21
- حج، آرامبخش است 21
- حج، فرار از گناهان 23
- حج، میعاد و بیعت با امام است 23
- حج، وسیله استواری مسلمانان است 24
- مکه، خانه امن است 26
- پیامگیری و پیامرسانی 27
- اعلام برائت از کفار و دشمنان اسلام 28
- حج، بیمه کردن انسان از فقر است 29
- حج، محرّک چرخ اقتصاد است 30
- حج، مرکز تبلیغات است 31
- تلاش برای حج 32
- حج، جهاد ضعفا است 36
- قصد قربت 39
- در آستانه حج 43
- حلالیّت خواستن 44
- سفر و فواید آن 45
- گوشهای از اخلاق و آداب سفر 46
- نکاتی دیگر در باره مسافرت 47
- هماهنگی با مسافران 48
- مخارج سفر حج 50
- کم کم حرکت میکنیم 51
- خدمت به خانواده حجاج 51
- وقتی از خانه خارج میشویم ... 52
- اعمال حج 55
- در میقات چه کنیم؟ 56
- حرم و مکه 59
- مسجدالحرام 61
- طواف 63
- چند نکته لطیف در طواف 66
- نماز طواف 67
- مسأله امامت و حج 68
- یک نکته بسیار مهم 68
- سعی صفا و مروه 72
- تقصیر 75
- ایام فراغت در حج 75
- بهترین کار در ایام حج 78
- نحوه برخورد 87
- اعمال حج شروع میشود 91
- به سوی عرفات میرویم 94
- روز عرفه 97
- عرفه و امام حسین (علیهالسّلام) 99
- حسین (علیهالسّلام) و عرفه 100
- مشعر 102
- حرم در حرم 109
- مِنی 111
- رَمْی جَمْرَه 112
- قربانی 118
- سیر کردن گرسنگان 127
- نگاهی به گرسنهها 128
- منی، سرزمین آزمایش است 133
- آزمایش 134
- حلق و تقصیر در منی 136
- بیتوته در منی 137
- خروج از منی 139
- طواف 140
- قبرستان ابوطالب 141
- نماز طواف 141
- خدیجه (علیها السلام) 141
- فوت خدیجه 144
- پیمان خدیجه 144
- ابوطالب (علیهالسلام) 145
- حمایت «مکتبی» نه «عاطفی» 146
- ابوطالب (علیه السّلام)، مؤمن قریش 147
- از مکه بیرون میرویم 154
- سفارشی از امام صادق (علیه السّلام) 156
- به سوی مدینه 158
- به سوی مدینه 161
- زیارت پیامبر اکرم (صلّی اللَّه علیه و آله) 163
- اشاره 163
- 2- تایید عملی 165
- 1- زیارت، قدردانی از زحمات است 165
- 4- هشدار به ستمگران 166
- 3- شکوفا شدن خصلت مظلوم یابی 166
- 6- تقرّب به اولیای خدا 167
- 7- زیارت اولیای خدا؛ یعنی، ارزیابی 167
- 5- مرکز شناسایی همفکران 167
- عذرخواهی از رسول اللَّه (صلّی اللَّه علیه و آله) 168
- فکر و تأمل در کنار مسجد 173
- ناله از وضع مسجد 174
- معنای شرک 178
- شاهد از تاریخ و سیره 181
- توسل و تبرک و استشفاء 181
- کدام برخورد بهتر است؟ 194
- قبرستان بقیع 197
- زیارت حضرت زهرا (سلاماللَّه علیها) 216
- بیت الاحزان 220
- اشاره 220
- 2- فاطمه بنت اسد، 220
- قبور بزرگان دیگر 220
- 1- عثمان بن مظعون، 220
- 4- حلیمه سعدیه، 221
- 3- سعد بن معاذ، 221
- 5- عباس، عموی پیامبر اکرم (صلّی اللَّه علیه و آله) 222
- 6- ابراهیم، 223
- 9- نافع (بزرگ قرّاء) و ابوسعید خدری 224
- 11- قبور عاتکه و صفیه، 224
- 10- قبر عبداللَّه بن جعفر طیار «3»، 224
- 7- قبر سه دختر رسول گرامی (صلّی اللَّه علیه و آله) 224
- 8- قبر چند تن از شهدای احد 224
- شهدای احد 225
- حضرت حمزه سیدالشهدا 229
- نام شهدای احد 234
- یک درس مهم 236
- شرط امدادهای غیبی در جبههها 239
- گنجینههای ویران 240
- لزوم هدایا 243
- بازگشت به وطن و خرید سوغات 244
- تشکر و عذرخواهی 248
- خدمتگزاران 249
- ولیمه 249
- استقبال از حجاج 249
- چند نکته مهم 250
- تذکرات اخلاقی 251
- پایان نامه 252
همه اینها به نفع تو بود. تمام تکاملات انسان در لابهلای حوادث تلخ و شیرین است. به تو گفت، چند شبانهروز در سرزمینی که ابراهیم (علیهالسّلام)، اسماعیل (علیهالسّلام) خود را داد، بمان. بعد در خود فکر کن که بعد از مدتی توقف در سرزمین ایثار و تسلیم، چقدر روح ایثار در تو پیدا شده است؟ اگر در روحیه و حالات خود رشد و تحول و شکوفایی دیدی، خدا را شکر کن، و اگر هیچ تغییری در تو پیدا نشد، باید تجدید نظر نمایی باز هم آیه قرآن را با خود زمزمه کن که: «أَلَمْ یَأْنِ لِلَّذِینَ ءَامَنُواْ أَن تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ» «1» «آیا هنوز وقت آن نرسیده است که دلهای مؤمنین در برابر خداوند متعال، خاشع و نرم شود؟! نکند ما نمونه افرادی باشیم که قرآن میفرماید:
«واذا ذکّروا لایذکرون» «2»، «هرگاه هشداری به آنان میدهیم، توجهی نمیکنند ....».
به هر حال، طواف تکرار میشود، این دفعه نیّت ما از طواف، غیر از نیّت اوّل است، حالا دیگر به قصد زیارت و حج طواف میکنیم، طواف و نماز و سعی بار دیگر تکرار میشود. خداوند میخواهد، ما را تربیت کند و او «رب العالمین» است و مربی باید افراد تحت تعلیم خود را مکرر به عملی وادارد. فلسفه تکرار داستانهای قرآن، همین است. اساساً ذکر خدا و توجه به نعمتها یا قهر خدا باید در انسان تکرار شود.
طواف
نحوه طواف و نماز طواف و سعی (بعد از سیر در عرفات و مشعر و منی)، درست مانند طواف و نماز و سعی قبلی است که برای عمره داشتیم. در این طواف باید ملکوتی شده باشیم، چون به عرفات و مشعر رفته، از گناهان پاک شدهایم، سنخیت ما با کعبه پاک بیشتر شده است، شباهت ما با فرشتگانی که در بالای کعبه، در آسمانها طواف میکنند، بیشتر است.
این بار، شیطان را زده، به طواف آمدهایم. گرما و سرما و خون و فشار و اشکهایی دیده، بعد آمدهایم تا طواف کنیم. حرکتهای بدنی به خاطر این بود که شاید، روح و فکرم حرکت کند. در بیابان ساده رفتم، شاید از تجملات دل بکنم. موی سر دادم تا آماده سر دادن شوم. به محل شیطان سنگ زدم تا آماده شده به خودش سنگ بزنم. اگر در عمره، جسمم، روحم را دور کعبه میچرخاند، این بار باید روحم، جسمم را دور کعبه بچرخاند.
باز هم طواف دور خانه عتیق و آزاد، تا به ما بگوید، نباید اسیر باشی!
باز هم طواف دور خانه خدا، تا این قدر دور خانههای شرق و غرب نگردیم.
باز هم پروانه میشویم، پای خود را جای پای اولیای خدا میگذاریم، میان کعبه و مقام، طواف میکنیم و میفهیم که حرکت ما باید میان توحید و امامت باشد.
با مردم، در مسیری که خدا تعیین کرده حرکت میکنیم و کعبه را