- مقدمه معاونت آموزش و تحقیقات 1
- پیشگفتار 3
- مقدّمه چاپ اول 13
- اهمیّت حج 15
- حج در روایات 16
- حج، یک بسیج توحیدی است 18
- حج، بندگی خدا است 18
- حج وسیله آزمایش است 19
- حج، ایثار و فداکاری است 19
- حج، زنده کردن آثار رسول خداست 20
- جاذبه کعبه 21
- حج، تقویت و اصلاح ایمان است 21
- حج، آرامبخش است 21
- حج، فرار از گناهان 23
- حج، میعاد و بیعت با امام است 23
- حج، وسیله استواری مسلمانان است 24
- مکه، خانه امن است 26
- پیامگیری و پیامرسانی 27
- اعلام برائت از کفار و دشمنان اسلام 28
- حج، بیمه کردن انسان از فقر است 29
- حج، محرّک چرخ اقتصاد است 30
- حج، مرکز تبلیغات است 31
- تلاش برای حج 32
- حج، جهاد ضعفا است 36
- قصد قربت 39
- در آستانه حج 43
- حلالیّت خواستن 44
- سفر و فواید آن 45
- گوشهای از اخلاق و آداب سفر 46
- نکاتی دیگر در باره مسافرت 47
- هماهنگی با مسافران 48
- مخارج سفر حج 50
- کم کم حرکت میکنیم 51
- خدمت به خانواده حجاج 51
- وقتی از خانه خارج میشویم ... 52
- اعمال حج 55
- در میقات چه کنیم؟ 56
- حرم و مکه 59
- مسجدالحرام 61
- طواف 63
- چند نکته لطیف در طواف 66
- نماز طواف 67
- مسأله امامت و حج 68
- یک نکته بسیار مهم 68
- سعی صفا و مروه 72
- تقصیر 75
- ایام فراغت در حج 75
- بهترین کار در ایام حج 78
- نحوه برخورد 87
- اعمال حج شروع میشود 91
- به سوی عرفات میرویم 94
- روز عرفه 97
- عرفه و امام حسین (علیهالسّلام) 99
- حسین (علیهالسّلام) و عرفه 100
- مشعر 102
- حرم در حرم 109
- مِنی 111
- رَمْی جَمْرَه 112
- قربانی 118
- سیر کردن گرسنگان 127
- نگاهی به گرسنهها 128
- منی، سرزمین آزمایش است 133
- آزمایش 134
- حلق و تقصیر در منی 136
- بیتوته در منی 137
- خروج از منی 139
- طواف 140
- خدیجه (علیها السلام) 141
- قبرستان ابوطالب 141
- نماز طواف 141
- فوت خدیجه 144
- پیمان خدیجه 144
- ابوطالب (علیهالسلام) 145
- حمایت «مکتبی» نه «عاطفی» 146
- ابوطالب (علیه السّلام)، مؤمن قریش 147
- از مکه بیرون میرویم 154
- سفارشی از امام صادق (علیه السّلام) 156
- به سوی مدینه 158
- به سوی مدینه 161
- زیارت پیامبر اکرم (صلّی اللَّه علیه و آله) 163
- اشاره 163
- 1- زیارت، قدردانی از زحمات است 165
- 2- تایید عملی 165
- 4- هشدار به ستمگران 166
- 3- شکوفا شدن خصلت مظلوم یابی 166
- 6- تقرّب به اولیای خدا 167
- 7- زیارت اولیای خدا؛ یعنی، ارزیابی 167
- 5- مرکز شناسایی همفکران 167
- عذرخواهی از رسول اللَّه (صلّی اللَّه علیه و آله) 168
- فکر و تأمل در کنار مسجد 173
- ناله از وضع مسجد 174
- معنای شرک 178
- شاهد از تاریخ و سیره 181
- توسل و تبرک و استشفاء 181
- کدام برخورد بهتر است؟ 194
- قبرستان بقیع 197
- زیارت حضرت زهرا (سلاماللَّه علیها) 216
- بیت الاحزان 220
- اشاره 220
- 2- فاطمه بنت اسد، 220
- قبور بزرگان دیگر 220
- 1- عثمان بن مظعون، 220
- 4- حلیمه سعدیه، 221
- 3- سعد بن معاذ، 221
- 5- عباس، عموی پیامبر اکرم (صلّی اللَّه علیه و آله) 222
- 6- ابراهیم، 223
- 9- نافع (بزرگ قرّاء) و ابوسعید خدری 224
- 11- قبور عاتکه و صفیه، 224
- 10- قبر عبداللَّه بن جعفر طیار «3»، 224
- 7- قبر سه دختر رسول گرامی (صلّی اللَّه علیه و آله) 224
- 8- قبر چند تن از شهدای احد 224
- شهدای احد 225
- حضرت حمزه سیدالشهدا 229
- نام شهدای احد 234
- یک درس مهم 236
- شرط امدادهای غیبی در جبههها 239
- گنجینههای ویران 240
- لزوم هدایا 243
- بازگشت به وطن و خرید سوغات 244
- تشکر و عذرخواهی 248
- استقبال از حجاج 249
- خدمتگزاران 249
- ولیمه 249
- چند نکته مهم 250
- تذکرات اخلاقی 251
- پایان نامه 252
میکنی در نزد نفس، خود را ذلیلتر بدانم «1».
و خداوندا! به همان درجهای که در جامعه مرا بالا میبری در پیشگاه وجدانم مرا کوچک نما.
ای کسیکه امروز حاجی شدهای، یک لقب و عنوان به تو اضافه شده است، باید در اظهار شکر از خدا و گام برداشتن برای طبقه محروم یک قدم جلوتر از دیگران باشی.
البته لازم است به چند تذکر توجّه شود:
1- این کتاب، مناسک نیست و لذا حجاج محترم باید مسائل شرعی حج را از کتابهای مربوطه و روحانیون معظم، استفاده نمایند.
2- این کتاب براساس وضع عمومی و فعلی کاروانها تنظیم شده است. بنابراین اگر چه وظیفه اولی آن است که بعد از اعمال روز عید، برای انجام اعمال حج، به مکه برگردند، و سپس جهت اعمال ایام تشریق به منی مراجعت نمایند. ولیکن این کتاب، طبق وضع فعلی که بعد از پایان اعمال منی، جهت انجام اعمال حج به مکه مراجعت مینمایند، تنظیم شده است.
3- نکتهها و استفادههایی که از حج خانه خدا بیان شده، ناظر به همه فتاوا نیست.
پایان نامه
نه مسائل حج تمام شد و نه اسرار و تذکرات، بلکه علم من پایان
یافت، و این حقیقتی است که هر کس در باره معارف دینی یا اولیای دین
مطلبی مینویسد، در حقیقت خود و اطلاعات محدودش را نشان میدهد، نه واقعیات را. مثلًا اگر من کتابی در باره امام صادق (علیهالسّلام) یا فاطمه زهرا (سلاماللَّه علیها) بنویسم مقدار علم خود را روی کاغذ میآورم، نه واقعیت و سیمای ملکوتی آن بزرگواران را. در این باره هم باید بگویم یادداشتهایی که در باره حج داشتم فعلًا تمام شد ولی روح حج چیست؟
نمیدانم؟ هر چه هست ارزشی است که امامان ما خیلی به آن عنایت داشتهاند و به سویش پیاده راه میرفتند، در سرزمینش اشک میریختند.
هر چه هست خاطراتی از ایثار و اخلاص و تسلیم ابراهیم است، مرکز وحدت و شعار و شعور و سوز و فریاد و عرفان و مانور و سیاست و هجرت است. «اللَّهُمَّ اجْعَلْنا مِنْ احْسَنِ حُجَّاجِ بَیْتِکَ الْحَرامِ فی کُلِّ عامٍ».