حج برنامه تکامل صفحه 12

این سفر پر از عجایب معنوی را، به قدر استعداد ضعیف و درک قاصر خود نشان می‌دهیم و از فضل خدا و عنایت ولیّ اعظمش مدد می‌خواهیم.

عمل زنده و با روح، منظور است

البتّه، ما آن حجّ و آن عبادتی را منشأ این همه آثار عظیم حیاتی معرّفی می‌کنیم که دارای روح و مغز باشد و با توجّه به دقایق و لطایف الهام‌بخش معنوی انجام شود؛ وگرنه هرگز نباید متوقّع باشیم که یک سلسله اعمال خشک و تشریفات عاری از حقیقت، خلّاق سعادت باشد و آفریننده عزّ و شرف گردد.

انَّ فِی ذلِکَ لَذِکْری لِمَنْ کانَ لَهُ قَلْبٌ اوْ أَلْقَی السَّمْعَ وَهُوَ شَهیدٌ. (1) 1

به حقیقت، آن کس می‌تواند از برکات حقایق دینی برخوردار شود که صاحبدلی فهمنده یا مستمعی حاضر القلب باشد.

بلی، مایه تأسّف است که برخی از مردمی که به مکّه می‌روند، نه خود دارای فکری رشید و قلبی درّاک هستند و نه هنگام استماع حقایق از اهلش، حاضر القلبند قلبشان همراه گوششان نیست تا در مقام درک معنی و سرّ کار خود برآیند و مناسکی زنده و با روح، انجام بدهند، بلکه به همین مقدار که صورت ظاهر اعمال را، با شتابزدگی بجاآورند و از حال احرام و محدودیّت، خارج شوند و سپس با فکری آسوده و خاطری آرام، به تماشا و عکس‌برداری از مناظر و خرید اجناس سوغاتی یا تجارتی بپردازند، به همین مقدار، دلخوش می‌شوند و کار خود را، تمام شده و تکلیف حج را، به پایان رسیده می‌دانند و به زعم خود، هدف عالی قرآن را که می‌فرماید:

لِیَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُم. (2) 2

به حج بیایند و منافع خود را مشاهده کنند.

1- ق: 37

2- حجّ: 28