حج برنامه تکامل صفحه 121

عظیم‌ترین مردم از حیث گناه در میان اهل عرفات، آن کسی است که از عرفات برگردد، حال آن که گمانش این باشد که آمرزیده نشده است.

یعنی از رحمت خداوند عزّ وجلّ مأیوس باشد.

حاشا از کرمش! او آماده عفو است و دعوتش به منظور مغفرت است. بنگرید که به عیسی مسیح علیه السلام چه فرموده است:

یَا عِیسَی کَمْ أُطِیلُ النَّظَرَ وَ أُحْسِنُ الطَّلَبَ وَ الْقَوْمُ لَایَرْجِعُونَ. (1) 1

ای عیسی! چقدر چشم به راه بدوزم و حسن طلب از خود نشان بدهم و این قوم برنگردند؟

و همچنین این حدیث قدسی را ملاحظه فرمایید:

لَوْ عَلِمَ الْمُدْبِرونَ عَنّی کَیْفَ انْتِظارِی بِهِمْ وَشَوْقِی الی تَوْبَتِهِمْ لَماتُوا شَوْقاً الَیَّ وَلَتَفَرَّقَتْ اوْصالُهُمْ. (2) 2

اگر کسانی که پشت به من کرده‌اند، بدانند چگونه انتظار آنان را دارم و مشتاق به بازگشت آنها هستم، هر آینه از شدّت اشتیاق به من، می‌میرند و بند از بندشان، جدا می‌شود.

پس ای وااسفاه از این بی‌خبری و واحسرتاه بر این تهی‌دستی! عجباً عجباً! او طالب ما باشد و ما گریزان از او؟! او چشم به راه ما باشد و ما غافل از یاد او؟! او با ما یگانه و ما، بیگانه از او؟!

فَیامَنْ هُوَ عَلَی الْمُقْبِلینَ عَلَیْهِ مُقْبِلٌ وَبِالعَطْفِ عَلَیْهِمْ عائِدٌ مُفْضِلٌ وَبِالْغافِلینَ عَنْ ذِکْرِهِ رَحیمٌ رَئُوفٌ وَبِجَذْبِهِمْ الی بابِهِ وَدُودٌ عَطُوفٌ. (3) 3

ای آن‌که به روآورندگان به درگاهت، رو آوری و فضل و احسان خود را شامل حالشان سازی و غافلان از یاد خود را با آوردنشان به آستان اقدست مشمول رحمت و عطوفت خود

1- . المراقبات، مقدمه، ص 6.
2- . همان.
3- . قسمتی از مناجات المریدین امام سجاد علیه السلام.