- مقدمه ناشر 1
- مقدمه مؤلّف 5
- بخش اول سرّ تشریع عبادت 9
- اشاره 9
- عبادات از نظر اثرگذاری روحی مختلفند 10
- گوشهای از اسرار تشریع عبادت 10
- عمل زنده و با روح، منظور است 12
- حجّ بیروح، آثار زنده نخواهد داشت 13
- بخش دوم آثار اجتماعی حج 14
- اشاره 14
- 1- حج، تراکم قوای متکثّره در نقطه واحده است 15
- اشاره 15
- دعوت به حج، دعوت به توحید قواست 17
- حج، سیر ارتقای انسان به سوی عالم بالاست 17
- جاذبیّت کعبه، خارقالعاده است 18
- چه عاشقانه به دور کعبه میچرخند 19
- گرایش مردم به کعبه، یک گرایش عادی نیست 19
- چرا باید پاسداران معنویّت در وادی غیر ذیزرع اقامت کنند؟ 20
- چه سرمایه بزرگی، به مسلمانان اعطا شده است! 21
- 2- کعبه، ضامن بقای جامعه بشری است 22
- اشاره 24
- 3- کعبه، پناهگاه جامعه انسانی و خانه امن بشر است 24
- تعطیل حج و از هم پاشیدن جامعه آدمیان 26
- اشاره 26
- پیشبینی روایات درباره متروکیّت کعبه و آثار شوم آن 26
- 4- حجّ، حقّ واجب خدا بر انسان است 26
- منعم حقیقی خداست و شکرش واجب عقلی است 27
- تعبیر خاصّ قرآن در موضوع حج 27
- دعوت به حج، منّتگذاری خدا بر انسان است 28
- زیارت کعبه، چه تجارت پرسودی است 28
- گوشهای از برکات اعجابانگیز حج از لسان روایات 29
- حجّاج از نظر بهره برابر نیستند 29
- به محض نیّت حج، باب رحمت مفتوح میشود 29
- علّت اختلاف در بهره چیست؟ 30
- حج، بازار آخرت است 31
- حُجّاج، میهمانان خدا هستند 31
- پیرامون کعبه، باران رحمت و مغفرت میبارد 32
- چه مبارک عملی است، طواف خانه حق 32
- نگاه به کعبه هم رحمتانگیز است 32
- راستی که تارک حج، فاقد رمز انسانیّت است 33
- کفر تارک حج به چه معنی است؟ 34
- تارک حج، روز قیامت در صف یهود یا نصاری محشور میشود 35
- 5- حج، مایه قوّت دین است 36
- تارک حج در قیامت، نابینا خواهد بود 36
- 6- کعبه، عَلَم و نشانه اسلام است 38
- 7- حج، نابودکننده فقر و عصیان اجتماعی است 40
- 8- تعطیل حج، مستلزم ضعف نیروی دین و استیلای کفّار بر مسلمین است 40
- اشاره 40
- دولتهای اسلامی وظیفه دارند مردم را به انجام حج، مجبور کنند 40
- تعطیل حج عذاب خدا را نزدیک میکند 41
- 9- هیچ عمل صالحی جای حج را نمیگیرد 42
- اشاره 42
- انفاق یک کوه طلای سرخ در راه خدا، با حج برابری نمیکند 43
- یکِ بهتر از دو میلیون 43
- نه خود، ترک حج کنید و نه موجب انصراف دیگران بشوید 43
- برکات حج، شامل حال تمام جهانیان میشود 44
- 10- آثار درخشان حجّ، در جوامع مسلمانان، کجاست؟! 46
- اشاره 46
- نگرانی پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله از وضع حجّ در آخرالزّمان 47
- پس ناچاریم که به این واقعیّت تلخ، معترف باشیم 48
- اشاره 49
- بخش سوم اسرار روحی حج 49
- 1- بذل عنایت درباره انسان 50
- 2- حجّ، نمایشی جامع از سیر روحی انسانهای کامل در مسیر تقرّب به خداست 52
- اشاره 52
- سیر روحی لازم است، حج، تنها سیر جسمانی نیست 54
- حجّ حضرت ابراهیم علیه السلام، یک حجّ روحی بود 55
- شبهه یک مرد مادّی مسلک، در سیزده قرن پیش 56
- 3- چرا خانه خدا، در مناطق دلپذیر و مصفّا بنا نشده است؟ 60
- 4- ابراهیم علیه السلام و صحنه امتحان عجیب خدا 64
- اشاره 64
- خلاصه 70
- اشاره 71
- بخش چهارم طیّ مراحل 71
- 1- آغاز سفر و طیّ مراحل 72
- 2- مرحله اوّل: اصلاح نیّت و اخلاص 73
- 3- مرحله دوّم: توبه 73
- 4- مرحله سوم: انقطاع از هر چه غیر خداست 75
- 5- اتّخاذ رفیق 76
- 6- حُسن خُلق 78
- بخش پنجم مواقف 80
- اشاره 80
- 1- موقف اوّل: 81
- اشاره 81
- حفظ زبان، از مهمّات حال احرام است 85
- 2- موقف دوم: مطاف (محلّ طواف) 88
- اشاره 88
- هشدار که اینجا مطاف کعبه و بارگاه قدس است 90
- امام باقر علیه السلام در کنار کعبه 90
- عجیبتر، جذبه و کشش و محبوبیّت این خانه است 92
- بقای ساختمان کعبه، از عجایب است 92
- اهمیّت طواف کعبه 93
- موقعیّت انسان موفّق به طواف 95
- نگاه به کعبه، عبادت است 97
- راستی چه بجاست ... 98
- 3- موقف سوّم: مَسعی 100
- اشاره 106
- 4- موقف چهارم: عرفات 106
- عرفات کجاست؟ 108
- انسان تا با دنیا بیگانه نشود، با خدا آشنا نمیگردد 108
- روز عرفه، روز دعا و روز تضرّع به درگاه خداست 112
- دعا، خود طریق مستقلّ و جداگانهای است 113
- توجّه! اینجا عرفات است 118
- گدای مسکین از در خانه سلطان کریم چگونه بر میگردد؟ 123
- بشارت: امام عصر، ارواحنا فداه در عرفات است 124
- فرصت را مغتنم بشمارید که به سرعت میگذرد 125
- دعا برای فرج ولیّعصر، ارواحنا فداه، از اهمّ مطالب است 128
- دعا برای والدین و ارحام و عموم اهل ایمان، از اعمال مهمّ عرفات است 130
- چه دعای بابرکتی! 131
- چند جمله دعا به پیشگاه خداوند عَزّ وجَل 132
- روز عرفه رو به پایان و آفتاب عرفات در شرف غروب است 134
- بشارت بزرگ 136
- اشاره 136
- 5- موقف پنجم: مشعرالحرام 136
- آتش خشم خود را فرونشانید تا عزّت هر دو جهان یابید 138
- مشعر یا میعاد دلباختگان خدا 139
- بهبه! چه مبارک معبدی و چه فرخنده شبی! 140
- دل شب، محرم سرّ اللَّه است 141
- آری، دل شب، چه فرصت مغتنمی برای عُشّاق حضرت حق است 144
- اینک، هم شب است و هم لیلة الاضحی و هم مشعرالحرام 145
- ساعتی به تفکّر در اسرار بپردازیم 150
- شب مشعرالحرام و تفکّر 151
- سرّ وقوف شبانه در مشعر 152
- سرّ استحباب جمعآوری سنگریزه از بیابان مشعر 155
- 6- موقف ششم: مِنی یا قربانگاه 155
- اشاره 158
- 7- رَمی جمرات در منی و اسرار آن 158
- نکته 162
- 8- قربانی در منی و اسرار آن 163
- اشاره 163
- جنبه اجتماعی قربانی در منی بیش از جهات دیگرش منظور است 167
- قربانی، همدوش کعبه آمده است 169
- یک دین زنده، هممسجد میخواهد، و هممسلخ! 171
- قربانی در امّتهای پیشین نیز بوده است 172
- اسرار روحی قربانی 174
- در قربانی، منافع اقتصادی نیز ملحوظ است 177
- نظر قرآن و روایات، درباره مصرف گوشت قربانی 178
- 9- حَلْق و تقصیر در منی و اسرار آن 181
- اشاره 181
- خلاصه 183
- 10- بیتوته در منی 183
- 11- شبهای منی و خلوت با خدا 184
- اشاره 184
- اشاره 186
- 12- موقف هفتم: زیارت بیت و استِلام حَجَر 186
- مسجد خَیْف در منی 186
- حجرالاسود یا دست خدا در زمین 187
- حجرالاسود، جوهر آسمانی و امین خدا در میان بندگان است 188
- 13- چند تذکّر لازم 192
- 1- بوسیدن و استلام حجرالاسود با تهاجم و ایذای دیگران مطلوب نیست 192
- 2- در صفوف نماز جماعت شرکت کنید و به هنگام اقامه جماعت، از مسجد خارج نشوید 193
- اشاره 196
- 3- تا فرصت دارید از طواف و نماز در مسجدالحرام و تلاوت قرآن غفلت نکنید 196
- ثواب ختم قرآن در مکّه 199
- فضیلت نماز در مسجدالحرام 199
- عمره مفرده 201
- ترتیب اعمال عمره و حج، به صورت رمز 201
- بخش ششم اتمام حجّ و نتایج آن 203
- اشاره 203
- 1- نتیجهگیری از اعمال حج 204
- اشاره 204
- مردم عصر جاهلیّت نیز حجّ بجا میآوردهاند! 205
- حال ای زائران بیت محرّم 208
- 2- موعظهای لطیف از دانشمندی ادیب 211
- 3- داستانی جالب و بیانی جامع از امام سجاد (ع) در اسرار حجّ (روایت شبلی) 213
- اشاره 213
- تذکّر و دفع توهّم 227
- 4- دستورالعمل جامعی از امام صادق علیه السلام در باب حج 228
- 5- تطبیق مراحل عمر انسان با مناسک حج 231
- اشاره 231
- اشارهای کوتاه به معنای دَحْو الارض 233
- اشاره 238
- 6- وظیفه انسان، در سیر به سوی خدا 238
- تذکّر 243
- بخش هفتم زیارت 245
- اشاره 245
- 1- به زیارت مرقد پاک رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمّه هُدی علیهم السلام میرویم 246
- 2- مودّت اهل بیت رسالت، اجر رسالت است 247
- اشاره 248
- 3- ولایت، شرط مقبولیّت اعمال است 248
- حجّ مقبول 250
- به یاوهسراییهای جُهّال، اعتنا نکنید 254
- 4- بقا و احاطه ارواح کامل، بعد از مرگ 256
- 5- خاک پای آسمانیان، حیاتبخش است 259
- 6- شیعه در مدینه، گمشدهای دارد 262
- 7- بقیع، یا بارگاه قدس و مظهر عزّت و کبریای خدا 266
- 8- شهدای احُد، قربانیان راه خدا 267
- 9- پایان سفر و ختم کتاب 270
رفتن، عیب نیست که درویش مسکین، لباسش همین است. چه کند بینوا همان دارد. اما عیب و ننگ آن است که با همان لباس پاره و چرکین، از خانه سلطان بیرون آید که این عمل، سزاوار شأن شاهان نیست.
حال، بنده بینوا اگر با جان آلوده و ننگین از گناه به درگاه خداوند ذوالمنّ والکرم برود، عار نیست، چه آنکه معنای بنده شرمسار غرق در گناه، همین است. ولیکن برگشتن از در خانه حضرت غفّار با همان جان آلوده و چهره شرمنده از گناه، منافی شأن پروردگار و حقّاً خلاف انتظار است. (1) 1
بشارت: امام عصر، ارواحنا فداه در عرفات است
اعظم موجبات سعادت و امید به مغفرت درباره اهل موقف، آن که وجود اقدس نیّر اعظم، حضرت حجة بن الحسن، ارواح العالمین فداه، همهساله در موسم حج، در موقف عرفات، تشریففرما هستند (2) 2 و طبعاً عرفات، از این جهت نیز، شرافت و جلالت فوقالعادهای به خود میگیرد و مهبط فرشتگان سماوات میگردد و برکات خاص الهی، به پاس احترام آن حضرت شامل اهل موقف میشود.
و این مطلب، برای ارباب معرفت و بصیرت و متنعّمین به نعمت ولایت، مطلبی بینهایت بزرگ و روشنیبخش دلها و دیدههای اهل ایمان است. اهل ایمان با قلبی مملوّ از امید به رحمت، دست به دعا بر میدارند که: پروردگارا! اگرچه گناهان، روی ما را سیاه و اعمال ما را تباه کرده و آبرویی برای ما، در پیشگاه مقدّست باقی نگذاشته است، ولی ما، به اتّکای آبرومندی حجّت و ولیّ اعظمت که هماکنون در جمع ما حاضر است و موقف، به یمن وجود مبارکش، مبارک گشته و پیشاپیش اهل موقف، دستهای
1- اسرار العبادات، قاضی سعید قمی، چاپ دانشگاه، ص 234
2- عن عبید بن زرارة قال: سمعت اباعبداللَّه علیه السلام یقول: یفقد الناس امامهم فیشهد الموسم فیراهم ولا یرونه. مردم امام خود را گم میکنند. او در موسم حج در بین مردم است و آنها را میبیند، ولی آنها او را نمیبینند. (کمال الدین، ص 346، حدیث 33). واللَّه ان صاحب هذا الامر یحضر الموسم کل سنة فیری الناس و یعرفهم ویرونه ولا یعرفونه: به خدا قسم صاحب الامر، هر سال در موسم حج حاضر میشود و مردم را میبیند و آنها را میشناسد. مردم هم او را میبینند، ولی نمیشناسند (مهدی موعود، ص 750).