حج برنامه تکامل صفحه 13

کاملًا به دست آورده‌اند و همچون روزی که از مادر تولّد یافته‌اند، پاک و مطهّر به خانه بر می‌گردند.

حجّ بی‌روح، آثار زنده نخواهد داشت

مسلّماً حجّ مرده و بی‌روح، حجّی نیست که بتواند از نظر فردی، خانه دل را، از رذایل تطهیر کند و به فضایل بیاراید و انسانی روحانی و الهی بسازد.

و نیز حجّی نیست که از نظر اجتماعی، عزّ و شرف به جامعه مسلمین بخشد و با ایجاد وحدت کلمه و تألیف قلوب، از شوکت اعدای دین بکاهد و امّت اسلامی را به سیادت و حاکمیّت جهانی برساند.

شاهد روشن بر عقیم بودن حجّ مسلمین در اعصار کنونی، همین است که می‌بینیم هر سال، این وظیفه بزرگ دینی با شکوه تمام انجام می‌شود و کنگره عظیم اسلامی، با صورتی کاملًا جالب و چشمگیر و پر سروصدا، تشکیل می‌گردد و پایان می‌یابد، ولی مع‌الاسف، محصولی نمی‌دهد و آثار درخشانطهارت فرد و سیادت امت که در کتاب و سنّت، از نتایج حتمی و قطعی حج به حساب می‌آید، مشهود نمی‌شود.