حج برنامه تکامل صفحه 145

وصل‌ها دیده پس از راز و نیاز هجرها دیده پر از سوز و گداز

علی آن شیر خدا شاه عرب الفتی داشته با این دل شب

شب ز اسرار علی علیه السلام آگاه است دل شب محرم سرّ اللَّه است

شب شنیده است مناجات علی علیه السلام جوشش چشمه حُبّ ازلی

علی علیه السلام آرزو می‌کرد تاریکی شب فرابرسد؛ پرده ظلمت بین او و دیگران حایل شود؛ خلوت خانه انس با حضرت معبود تشکیل گردد، تا او بتواند با فراغت خاطر و آرامش دل به راز و نیاز با محبوب بپردازد و غوغای درونی خود را با خدای خود در میان بگذارد و التهاب قلبی خود را با آب مناجات با پروردگار فروبنشاند. آن‌قدر بنالد و اشک بریزد و بر خود بپیچد تا با بدنی بی‌حرکت به روی زمین بیفتد! آری، دل شب محرم سرّ اللَّه است.

گاه ضمن مناجاتش می‌فرمود:

آه مِنْ قِلَّةِ الزّادِ وَطولِ الطَّریقِ وَبُعْدِ السَّفَرِ وَعَظِیمِ الْمَوْرِدِ. (1) 1

آه از کمی توشه و درازی راه و دوری سفر و بزرگی و سختی ورودگاه (یعنی قبر و برزخ و محشر).

اینک، هم شب است و هم لیلة الاضحی و هم مشعرالحرام

از جهات گوناگون، مقتضیات بیداری و هشیاری برای ما جمع است. شبعید اضحی از چهار شبِ بسیار مبارکی است که علاوه بر شب قدر، امتیاز خاصّی برای احیا و شب‌زنده‌داری و قیام به عبادت دارد. از امام امیرالمؤمنین علیه السلام منقول است که می‌فرمود:

دوست دارم، خود را در این چهار شب، فارغ برای عبادت سازم: شب اوّل رجب، شب نیمه شعبان، شب عید فطر و شب عید قربان. (2) 2

حال، اندکی به خود بیاییم و ارزش فوق‌العاده بزرگ این شب نورانی را در طول

1- نهج‌البلاغه، باب الحکم، حکمت 74.

2- المراقبات، ص 238.