حج برنامه تکامل صفحه 148

آبروی خود را بریزد، آنان دست عطا به سوی او دراز می‌کنند وهَلْ مِنْ سائِلٍ وَهَلْ مِنْ داعٍ می‌گویند! چنان که در روایات معصومین علیهم السلام آمده است:

انَّهُ اذا کانَ آخِرُ اللَّیْلِ یَقولُ اللَّهُ تَعالی هَلْ مِنْ داعٍ فَاجیبَهُ، هَلْ مِنْ سائِلِ فَاعْطِیَهُ سُؤالَهُ، هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ فَاغْفِرَ لَهُ، هَلْ مِنْ تائِبٍ فَاتوبَ عَلَیْهِ. (1) 1

چون آخر شب فرارسد، خداوند تعالی می‌فرماید: آیا دعاکننده‌ای هست که اجابتش کنم؟ آیا خواهنده‌ای هست که خواسته‌اش را بدهم؟ آیا طالب آمرزشی هست که او را بیامرزم؟ آیا توبه‌کننده‌ای هست که توبه‌اش را بپذیرم؟

بله، چنین است. در مرام و مسلک ارباب جود و کرم، جود، محتاج گدایان چون گداست. کرم و جود و سخای آنان، این در و آن در می‌گردد و گدای بینوایی را می‌طلبد تا خود را به او برساند:

یا مُبْتَدِئاً بِالنِّعَمِ قَبْلَ اسْتِحقاقِها (2) 2

جود، محتاج است و خواهد طالبی همچنان که توبه خواهد تائبی

جود، می‌جوید گدایان و ضِعاف همچو خوبان کاینه جویند صاف

روی زیبا ز آینه زیبا شود روی احسان از گدا پیدا شود

آن‌چنان که صورت زیبا دنبال آینه می‌گردد تا زیبایی خود را در آن ببیند، جود و سخا نیز دنبال گدا می‌گردد تا مظهری پیدا کند و خود را در چهره او ظاهر سازد.

چون گدا آیینه جود است، هان دَم بود بر روی آیینه زیان

آینه چنان لطیف و حسّاس است که اگر نفَس در آن دمیده شود، تیره و تار می‌شود.

آیینه قلب سائل و حاجتمند نیز به قدری حسّاس و زودرنج است که کوچک‌ترین اظهار بی‌اعتنایی در او اثر می‌کند و شیشه قلبش را می‌شکند.

1- ارشاد القلوب دیلمی، الباب الثالث عشر فی المبادرة فی العمل، ص 92.

2- بحار ج 51، ص 304.