حج برنامه تکامل صفحه 212

التَّقَلُّبِ فِی ظُلْمِ الْخَلْقِ وَلا یَرْحَضُ التَّنَسُّکُ بِالتَّقْصِیرِ دونَ التَّمَسُّکِ بِالتَّقْصِیرِ وَلا یَسْعَدُ بِعَرَفَةَ غَیْرُ اهْلِ الْمَعْرِفَةِ وَلا یَزْکُوا بِالْخَیْفِ مَنْ یَرْغَبُ فی الْحَیْفِ وَلا یَشْهَدُ الْمَقامَ الّا لَمَنِ اسْتَقامَ وَلا یُحْظِی بِقَبُولِ الْحِجَّةِ مَنْ زاغَ مِنَ الْمَحَجَّةِ فَرَحِمَ اللَّهُ امْرَءً صَفا قَبْلَ مَسْعاهُ الَی الصَّفا وَوَرَدَ شَرِیعَةَ الرِّضا قَبْلَ شَرُوعِهِ الَی الاضاء وَنَزَعَ عَنْ تَلْبِیسِهِ قَبْلَ نَزْعٍ مَلْبُوسِهِ وَفاضَ بِمَعْرُوفِهِ قَبْلَ الافاضَةِ مِنْ تَعْرِیفِهِ. (1) 1

ای گروه حاجیان که درّه‌ها و راه‌های پهناور بیابان را به سرعت می‌پیمایید! آیا هیچ می‌اندیشید که با چه مواجه می‌شوید و رو به که می‌آورید؟ یا می‌دانید بر چه کسی وارد می‌شوید و به چه کاری اقدام می‌کنید؟

آیا چنین می‌پندارید که حجّ، همانا برگزیدن مرکب‌ها و نشستن در محمل‌ها و پیمودن راه‌ها و طیّ منزل‌هاست؟! یا گمان می‌کنید عبادت، تنها کندن جامه از تن و لاغر کردن بدن و جدا شدن از فرزند و زن و دور افتادن از وطن است؟! نه‌هرگز به خدا قسم.

بلکه حجّ، پیاده گشتن از مرکب گناه است پیش از سوار شدن بر مرکب راه. خالص کردن نیّت است در قصد زیارت. محض امتثال امر و اطاعت است به هنگام توانایی و استطاعت. اصلاح کار خود با مردم است و ابراء ذمّه از حقوق النّاس، پیش از به راه انداختن مرکب‌های ورزیده و خوش‌رفتار.

قسم به تنظیم‌کننده برنامه بندگی برای بندگان سالک راه، و ره نماینده رهروان در دل شب‌های سیاه، که شست‌وشو دادن تن با چند دلو آب بیرون کشیده از ته چاه، بی‌نیاز نمی‌کند از تطهیر جان فرورفته در چاه گناه.

عریان کردن جسم از قبا و کفش و کلاه، برابری نمی‌کند با مجهّز ساختن روح از برای احرام ورود به درگاه اله.

چه فایده از پوشیدن جامه احرام، برای فرد پیچیده در انواع کسب و کار حرام؟ چه بهره می‌برد از طواف به صورت در حال انکسار، آدمی که به جان، حمّال فراوان وزر است و وبال؟

نفعی ندهد تراشیدن سر در منی با آلودگی به مظالم و غلتیدن در لجنزار تعدّی به حقوق بندگان خدا. کوتاه کردن موی شارب و چیدن ناخن، چگونه بشوید قذارت مال مردم خوردن و خون

1- مقامات حریری، المقامة الحادیة والثلثون الشامیه.