حج برنامه تکامل صفحه 242

وااسفاه که صاحبنظران روشندل، با هدایت پیغمبران و امامان علیهم السلام، راه را تشخیص داده و پیش گرفته و رفتند و به مقصد رسیدند، ولی ما، همچنان سرگرم چاق و لاغر ساختن این مرکب هستیم و از قافله عقب مانده‌ایم.

آری، بیشتر علوم و دانش‌های دنیای روز، از طبّ و فیزیک و شیمی و کارخانه‌ها و آزمایشگاه‌ها و دانشگاه‌ها، عموماً درس چاق کردن این مرکب را می‌دهند و روز و شب، تجمّلات و عوامل تزیین و تقویت این مرکب را به صورتمد های تازه، به بازار می‌آورند و مردم را سرگرم می‌سازند. مجالی به بینوایان نمی‌دهند که اندکی به خود بیایند و تکانی بخورند و خویشتن را از میان اینتجمّلات بیرون بکشند و با قافله شکوهمند انبیا و اولیای خدا، به راه انسانیّت و آدمیّت بیندازند و رو به کعبه مقصود و نیل به قرب کمال مطلق، به حرکت درآیند. (1) 1

البتّه، جمع اندکی از ما به هوش آمده‌اند و به فکر شناختن راه و جزئیّات منازل بین راه افتاده‌اند و به کتابخانه رفته و عالم و دانشمند شده‌اند.

اینان، خیلی به مرکب نمی‌پردازند و بیش از مقدار ضرورت، تر و خشکش نمی‌کنند. همین قدر که آب و خوراکش فراهم باشد و از راه نماند، به همان، اکتفا می‌نمایند، اما همینان نیز بیماری دیگری دارند که نتیجتاً با دسته اوّل، یکسان و برابر شده و از نیل به هدف، محروم گشته‌اند و آن بیماری این است که این بزرگان، تنها به راه‌شناسی و راه‌دانی قناعت فرموده‌اند.

آنان، بی‌شک، عالم و دانشمند و صاحبان فضل و کمالند. امراض روحی و بیماری‌های عقلی را که مانع رسیدن انسان به کعبه مقصود است و عقبات صعب‌العبور این راه محسوب می‌شود، همه را خوب می‌شناسند و دارو و درمان آنها را هم کاملًا می‌دانند.

اما چه فایده که فقط راه‌دانند و راه‌شناس، نه راهبر و پیشوا.

هرگز قدمی در راه نگذاشته‌اند و گردنه‌ای از گردنه‌های پرخطر این راه را