حج مقبول صفحه 190

از نخستین لحظات خروج از کشور تا لحظات بازگشت را شامل می‌شود.

1- رعایت نظم و نوبت، به هنگام سوار شدن هواپیما و نشستن روی صندلی، چه هنگام رفتن و چه هنگام برگشتن، رعایت سکوت و آرامش در طول سفر، پرهیز از قیل و قال و شوخیهای بی‌جا و صدازدن یکدیگر باصدای بلند.

در سفری که در سال 74 به بیت اللَّه الحرام داشتیم شاهد این بی‌نظمیها و سر و صداها و رفتار نابخردانه از بعضی از زایران بودیم و حتّی در فرودگاه جدّه در اتاق انتظار شاهد دعوا و کتک کاری بین دو حاجی از زیارت خانه خدا برگشته بودیم که این امر حکایت از روحیه بی‌انضباطی و تعدّی و تجاوز و راضی نبودن به حق خود می‌کند.

همچنین در درون هواپیما شاهد یکسری حرکات سبک و شتاب زدگیهایی بودیم که مهمانداران هواپیما را به تعجّب و شگفتی واداشته بود.

این مهمانداران که در ایّام دیگر سال، با مهمانانی که معمولًا از اقشار پردرامد و مرفّه و به انگیزه مسافرتهای تجارتی، سیاحتی و علمی به کشورهای غربی و شرقی و ... مواجه هستند، حالا از مشاهده رفتار و کردار دور از انتظار بعضی از زایران خانه خدا شگفت زده شده بودند. اگر نظم، تشکر و برخورد درست نباشد، فرهنگ حج زیر سؤال می‌رود. به نظر می‌رسد باید تذکرات لازم در این مورد به حاجیان داده شود و متخلّفان نیز تنبیه شوند.

2- برخی از حاجیان که در ایران افرادی ساده و سر به زیر و وظیفه‌شناس و حتّی نیازمند به کمک و راهنمایی به نظر می‌رسند، به محض ورود به فرودگاه جدّه، فروشندگان انگشتر و تسبیح و پسته و گز و