- مقدمه 1
- مقدمه 12
- اشاره 12
- بخش اوّل برخی از اسرار و آثار حج 12
- حج در شریعت عملی اسلام 12
- 1-نقش مکتبی حج 16
- الف:حج یکی از پایه ها و ارکان اسلام است 16
- ب:حج پرچم و نشانه دین اسلام است 17
- ج:کعبه ضامن بقای جامعه اسلامی است 18
- د:کعبه پناه گاه مسلمانان و خانه امن الهی است 20
- ه:حجّ عامل تقویت و نیرومندی دین است 22
- 2-فلسفه و اسرار عبادی حج 25
- اشاره 34
- 3-اسرار سیاسی حج 34
- هان ای مشرکان! 37
- 4-حج عامل تقویّت ایمان 40
- 5-اسرار اخلاقی حج 43
- 6-بعد فرهنگی حج 45
- 7-بعد اقتصادی حج 50
- بخش دوّم مقدمات و آداب سفر 53
- اشاره 53
- مقدّمات سفر 53
- 1-وصیّت کردن 56
- 2-اصلاح نیت و اخلاص در عمل 57
- 3-تحصیل مال حلال 58
- 4-طلب حلالیت 59
- 5-خلق حسن 61
- اشاره 64
- مقدمه 64
- بخش سوّم مواقف و مناسک حج و عمره 64
- مواقف و مناسک 64
- اشاره 68
- موقف اول: میقات و احرام در آن 68
- حرم 76
- موقف دوم: مطاف، طواف و نماز آن 80
- مکّه: 80
- «مسجد الحرامو کعبه» 83
- کعبه و آیات بیّنات 87
- ارکان کعبه 88
- حجر الاسود 89
- مُلْتَزَم 91
- ناودان 91
- شاذِرْوان 91
- مَقام ابراهیم 92
- مُسْتَجار 92
- حِجْر اسماعیل 92
- حَطیم 92
- زَمْزَم 93
- کعبه در طول تاریخ 93
- مَطاف 93
- راز عظمت و شرافت کعبه 99
- نماز طواف 106
- طواف 106
- موقف سوّم: مَسْعی سعی و تقصیر 109
- اشاره 109
- «ایام فراغت» 116
- «تقصیر» 116
- موقف چهارم: عرفات و وقوف در آن 120
- اشاره 120
- عرفات، سرزمین خواستن و دعا 124
- دعا: طریق مستقل برای جلب رحمت الهی 127
- بعضی از دعاهای وارده در روز عرفه 132
- موقف پنجم: مشعر الحرام و وقوف در آن 135
- موقف ششم: مِنا و اعمال پنجگانه آن 140
- اشاره 140
- واجبات روز عید 141
- 1- رمی جمره، یا سنّت طرد شیطان 141
- 2-قربانی 144
- 3-حلق و تقصیر 151
- 4-بیتوته در مِنا در شبهای تشریق 155
- 5-رمی جمرات در ایّام تشریق 161
- موقف هفتم: مکّه و انجام واجبات پنجگانه 161
- بهرهگیری از مناسک حجّ در طول زندگی 163
- اشاره 167
- مدینه، حرم رسول اللَّه صلی الله علیه و آله 167
- بخش چهارم به سوی حرم رسول اللَّه صلی الله علیه و آله 167
- 1-مودّت اهل بیت، پاداشِ اجر رسالت است 173
- 2-اهل بیت پیامبر صراط مستقیم هستند 175
- 3-تمسّک به اهل بیت، راه نجات از گمراهی است 177
- 4-ولایت اهل بیت، شرط قبول عبادات است 179
- 5-پیامبر و عترت او، واسطههای فیض الهیند 182
- خاتمه تذکرات و پیشنهادهای ضروری 186
- تذکرات و پیشنهادهای ضروری 186
- فهرست منابع 198
آن خلفای بنی امیه و بنی عباس بر وسعت و ترمیم و زیبایی آن کوشیدند.
اما تعمیرها و ترمیمهای اساسی مسجد در دوره سلاطین عثمانی بود. در سال 990 هجری قمری، مساحت مسجد به بیست و پنج هزار متر مربع رسیده شد و درهای متعدّد جدیدی برای آن ساخته شد و تعمیرات اساسی در آن انجام گرفت.
از زمان تأسیس حکومت عربستان سعودی تاکنون، تغییرات اساسی و مهمی در مسجدالحرام صورت گرفته است و دولت سعودی مساحت مسجد را از بیست و هفت هزار به یکصد هزار متر مربع رسانده است که در این نوسازی بر درهای مسجد نیز افزوده شد.
اکنون مسجد دارای شصت و دو در بزرگ و کوچک است و منارههای مرتفع و متعددی بر درهای اصلی قرار دارد. گرداگرد مسجد، رواق دو طبقه است. مسجد با وسعت کنونیش گنجایش پانصد هزار نمازگزار را دارد.
خانه خدا «کعبه» با جلالی خاص، در وسط مسجدالحرام قرار دارد.
علاوه بر کعبه، مواضع ذیل نیز در داخل مسجدالحرام است: مقام ابراهیم، حطیم، حِجْر اسماعیل و چاه زمزم.
کعبه و آیات بیّنات
نخست اشارهای به ساختمان کعبه و آیات بیّنات و تاریخ بنای کعبه میکنیم و سپس به راز عظمت و شرافت و فضیلت آن میپردازیم.
کعبه، بیتاللَّه الحرام، بیت العتیق، خانه خدا و قبله مسلمانان ساختمان چهارگوشه مسقفی در داخل مسجدالحرام است که نمای ظاهری آن از