هنرمندی از سقوط حفظ میکند و نگاه میدارد، به هیچ وجه مستحق تحسین و تمجید نیست. در عالم رفتار آدمی هم باید بگوییم اگر شیطان نبود و ما را به جانب بدیها وسوسه نمیکرد و نمیکشید دیگر «تقوی» معنی و مفهومی نداشت. تقوی چیزی جز همین خود نگهداری و خویشتنداری در مقابل جاذبهها و وسوسههای شیطانی نیست. باید کشش و جاذبهای در کار باشد تا فرق آن کس که تسلیم آن میشود و آن کس که در برابر آن مقاومت میکند، معلوم شود. ارزش انسانها از همین جا معلوم میشود و آنچه آنانر ا مستحق پاداش و مستوجب کیفر میکند همین است.
باری، پرتاب سنگریزه به یک ستون سنگی در آستانه طواف به دور کعبه، یک عمل تمثیلی و نمادین است، یک عمل رمزی است و معنی آن این است که حاجی که شب قبل خواب را در مشعرالحرام بر خود حرام کرده و با دست خود از لابلای خاکهای آن بیابان سنگریزه جمع کرده، اینک با پرتاب آنها به سوی ستونی که آن را شیطان فرض میکند، عزم و نیت و تصمیم خود را برای دست شستن از گناه و زشتکاری و تسلیم نشدن به جاذبهها ووسوسههای شیطان، به صورت محسوس و ملموس اعلام میکند و با