حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 167

مفهوم آیه داخل بدانیم، تحریم خرید و فروش و یا اجاره گرفتن از خانه‌های مکه برای حجاج مطرح می‌شود و چون این مطلب از نظر منابع فقهی و روایات و تفسیر مسلم نیست، حکم به تحریم مشکل است، ولی بدون شک سزاوار است اهل مکه هرگونه تسهیلاتی برای زوار خانه خدا قایل شوند و هیچگونه اولویت و امتیازی برای خود نسبت به آنها حتی در خانه‌ها قایل نشوند و روایات نهج البلاغه و مانند آن نیز ظاهراً اشاره به همین است.

به‌هر حال قول به‌تحریم، در میان فقهای شیعه واهل‌تسنن، طرفداران زیادی ندارد. (1)

این معنی نیز مسلم است که هیچ‌کس حق ندارد به عنوان متولی خانه خدا یا عناوین دیگر، کمترین مزاحمتی برای زایر این خانه ایجاد کند و یا آن را به یک پایگاه اختصاصی برای تبلیغات و برنامه‌های خود تبدیل کند.

4- منظور از مسجدالحرام در این آیه چیست؟

بعضی گفته‌اند منظور همان ظاهر آن است؛ یعنی خانه کعبه و کل مسجدالحرام، ولی بعضی آن را اشاره به تمام مکه می‌دانند و آیه اول سوره اسراء را که در باره معراج پیامبر صلی الله علیه و آله است، دلیل بر آن می‌دانند؛ زیرا در این آیه تصریح شده است که آغاز معراج از مسجدالحرام بود، در حالی که تاریخ می‌گوید از خانه خدیجه یا شعب ابی‌طالب یا خانه امّ‌هانی بوده است، معلوم می‌شود منظور از مسجدالحرام، تمامی مکه است.

ولی شروع معراج پیامبر صلی الله علیه و آله از بیرون مسجدالحرام مسلم نیست و احتمال دارد که از خود مسجد، صورت گرفته باشد، ما دلیلی نداریم که آیه مورد بحث را از ظاهرش بازگردانیم، بنابر این موضوع بحث در این آیه، خود مسجدالحرام است.

اگر در روایات فوق خواندیم که به همین آیه برای مساوات مردم در خانه‌های مکه استدلال شده است، به خاطر این است که حکم مزبور، ظاهراً یک حکم استحبابی است و در یک حکم استحبابی توسعه موضوع روی تناسب‌ها مانعی ندارد.

5- الحاد به ظلم چیست؟

1- 1- برای توضیح بیشتر به جلد 20 جواهر الکلام صفحه 48 به بعد در احکام منی مراجعه شود.