حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 221

این دو کوه را بپیماید.

کسانی که در اثر کبر و غرور حاضر نبودند حتی در معابر عمومی قدم بر دارند و ممکن نبود در خیابان‌ها به سرعت راه بروند، در آنجا باید به خاطر امتثال فرمان خداوند گاهی آهسته و زمانی هروله کنان با سرعت پیش بروند و بنا به روایات متعدد، اینجا مکانی است که دستوراتش برای بیدار کردن متکبران است!

به هر حال بعد از آنکه فرمود صفا و مروه دو نشانه بزرگ و مرکز بندگی مردم و از شعایر الهی است، اضافه می‌کند هر کس حج خانه خدا می‌کند یا عمره انجام دهد باکی بر او نیست بین این دو کوه طواف کند، منظور از کلمه طواف در اینجا سعی است و این با معنی لغوی طواف مخالفتی ندارد؛ زیرا هر حرکتی که انسان در پایان به جای اول باز گردد، به آن طواف گفته می‌شود خواه حرکت دورانی باشد یا نه.

3- پاسخ به یک سؤال‌

در اینجا سؤالی پیش می‌آید: از نظر فقه اسلام سعی میان دو کوه صفا و مروه واجب است خواه در اعمال حج باشد یا عمره، در صورتی که ظاهر از لفظ (لا جناح) آن است که سعی بین صفا و مروه بی‌مانع است، اما دلالت بر وجوب ندارد.

پاسخ این سؤال را از روایاتی که در شان نزول بیان شد به روشنی در می‌یابیم، چه اینکه مسلمانان گمان می‌کردند که با آن سابقه‌ای که این دو کوه داشته و زمانی جایگاه بت اساف و نائله بوده و کفار در سعی خود آنها را مسح می‌کردند، دیگر سزاوار نیست که مسلمانان میان آن دو سعی کنند.

این آیه به آنها می‌فرماید: باکی نیست که شما سعی کنید چون این دو کوه از شعایر خدا است و به عبارت روشن‌تر تعبیر به لا جناح (1) برای بر طرف کردن آن کراهت بکار برده شده است.

علاوه‌براین درقرآن‌کریم دستورات واجب دیگری با این تعبیر ومانند آن بیان شده

1- 1- «جناح» در اصل به معنای تمایل به یک سمت است و از آنجا که گناه انسان را از حق متمایل و منحرف‌می‌کند به آن جناح گفته می‌شود.