حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 231

یعنی آنها بعد از انجام مناسک حج که پایانش این اذکار است، در صورت ایمان و اخلاص کامل همه آثار گناهان پیشین و رسوبات معاصی از دل و جانشان شسته می‌شود و با روحی پاک از هرگونه آلایش از این مراسم باز می‌گردند.

این سخن گر چه ذاتا صحیح است، اما ظاهراً آیه با معنی اول هماهنگ‌تر است.

در پایان آیه، یک دستور کلی به تقوا داده، می‌فرماید: «تقوای الهی پیشه کنید و بدانید شما به سوی او محشور خواهید شد»؛ ... وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّکُمْ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ.

بنابر یکی از دو تفسیری که در بالا ذکر شد، این جمله می‌تواند اشاره به این باشد که مراسم روحانی حج، گناهان گذشته شما را پاک کرد و همچون فرزندی که از مادر متولد شده است، پاک از این مراسم باز می‌گردید، اما مراقب باشید بعدا خود را آلوده نکنید. (1)

نکته‌ها

1- ایام معلومات چیست؟

در آیات 28- 26 سوره حج، خداوند دستور می‌دهد در ایام معلومات یاد او کنید و در آیه 203 سوره بقره، همین امر به صورت دیگری آمده است: وَ اذْکُرُوا اللَّهَ فِی أَیَّامٍ مَعْدُوداتٍ؛ «خدا را در ایام معدودی یاد کنید.»

در اینکه ایام معلومات چیست؟ و آیا با ایام معدودات که در سوره بقره آمده یکی است یا متفاوت است؟ میان مفسران گفتگوست و روایات نیز در این زمینه متفاوت است:

گروهی از مفسران، طبق بعضی از روایات اسلامی، معتقدند که منظور از ایام معلومات، ده روز آغاز ذی‌حجه است و ایام معدودات، ایام التشریق یعنی روزهای یازدهم، دوازدهم و سیزدهم ذی‌حجه است، روزهایی که نورانی و روشنی بخش همه دلها است.

در حالی که گروهی دیگر، طبق بعضی دیگر از روایات، گفته‌اند: هر دو اشاره به ایام التشریق است و ایام تشریق را گاهی همان سه روز گرفته‌اند و گاهی روز دهم- یعنی عید قربان- را نیز بر آن افزوده‌اند.

1- 1- تفسیر نمونه، ج 2، ص 71.