حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 268

موقع آیات فوق نازل شد. (1)

در حالی که این روایت از جهات مختلفی با آیات مورد بحث ناسازگار است و می‌دانیم هر روایتی که مخالف قرآن باشد باید آن را دور افکند؛ زیرا:

اولًا: در آیات فوق مقایسه میان جهاد و سقایة الحاج و عمران مسجدالحرام نشده است، بلکه در یک سوی، مقایسه سقایت حاج و عمران مسجدالحرام قرار گرفته و در سوی دیگر ایمان به خداوند و روز رستاخیز و جهاد و این نشان می‌دهد که افرادی آن اعمال را که در دوران جاهلیت انجام داده بودند با ایمان و جهاد مقایسه می‌کردند، که قرآن صریحا می‌گوید این دو برابر نیستند، نه مقایسه جهاد با عمران مسجدالحرام و سقایة الحاج.

ثانیاً: جمله: لا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ نشان می‌دهد که اعمال گروه اول توأم با ظلم بوده است و این در صورتی است که در حال شرک واقع شده باشد، چه اینکه قرآن می‌گوید: ... إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ. (2)

و اگر مقایسه میان ایمان و سقایت حاج توأم با ایمان و جهاد باشد، جمله: ... وَ اللَّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ مفهومی نخواهد داشت.

ثالثا: آیه دوم مورد بحث که می‌گوید آن کسانی که ایمان آوردند و هجرت کردند و جهاد نمودند، مقام والاتری دارند، مفهومش این است: از کسانی که ایمان و هجرت و جهاد نداشتند، برترند و این با حدیث نعمان سازش ندارد؛ زیرا گفتگو کنندگان طبق آن حدیث همه از مؤمنان بودند و شاید در مهاجرت و جهاد شرکت داشتند.

رابعا: درآیات گذشته سخن از اقدام مشرکان به عمران مساجد بود، ما کانَ لِلْمُشْرِکِینَ أَنْ یَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ ... و آیات مورد بحث که به دنبال آن قرار دارد، همان موضوع را تعقیب می‌کند و این نشان می‌دهد که عمران مسجدالحرام و سقایت حاج در حال شرک، موضوع بحث این آیات است و این چیزی است که با روایت نعمان تطبیق نمی‌کند.

تنها مطلبی که ممکن است در برابر این استدلالات گفته شود، این است که تعبیر به اعظم‌درجه نشان می‌دهد که هر دو طرف مقایسه، اعمال خوبی هستند، اگر چه یکی از

1- 1- تفسیر المنار، ج 10، ص 215.

2- 2- لقمان: 13.