حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 29

شترمرغ که مخلوطی از راه رفتن و پریدن است به کار رفته، سپس این کلمه به طورکنایه در مورد زفاف عروس یعنی بردن عروس به خانه داماد استعمال شده است.

به هر حال منظور این است که بت‌پرستان با سرعت به سوی ابراهیم علیه السلام آمدند که دنباله ماجرایش را در آیات بعد خواهیم خواند.

نکته‌ها:

1- آیا پیامبران هم توریه می‌کنند؟

قبلا لازم است بدانیم توریه چیست؟ توریه بر وزن توصیه که گاهی از آن تعبیر به معاریض نیز می‌شود، این است که سخنی بگویند که ظاهری دارد اما منظور گوینده چیز دیگر است، هر چند شنونده نظرش متوجه همان ظاهر می‌شود، فی المثل کسی از دیگری سؤال می‌کند کی از سفر آمدی؟ او می‌گوید: پیش از غروب در حالی که پیش از ظهر آمده است، شنونده از ظاهر این کلام کمی قبل از غروب را می‌فهمد، در حالی که گوینده قبل از ظهر را اراده کرده، چرا که آن هم قبل از غروب است!

یا کسی از دیگری سؤال می‌کند غذا خورده‌ای؟ می‌گوید آری، شنونده از این سخن چنین می‌فهمد که امروز غذا خورده در صورتی که منظورش این است دیروز غذا خورده‌است.

این‌نکته در کتب‌فقهی مطرح‌است که‌آیا توریه‌دروغ محسوب‌می‌شود یانه؟ جمعی از فقهای بزرگ از جمله شیخ انصاری (رضوان‌اللَّه علیه) معتقد است که توریه جزو دروغ نیست، نه عرفا کذب بر آن صادق است و نه از روایات اسلامی الحاق آن به کذب استفاده می‌شود، بلکه در پاره‌ای از روایات، عنوان کذب رسماً از آن نفی شده است.

در حدیثی از امام صادق علیه السلام می‌خوانیم: «الرَّجُلِ یُسْتَأْذَنُ عَلَیْهِ فَیَقُولُ لِلْجَارِیَةِ: قُولِی لَیْسَ هُوَ هَاهُنَا، قَالَ علیه السلام: لا بَأْسَ لَیْسَ بِکَذِبٍ»؛ «کسی دم در می‌آید و اجازه ورود به خانه می‌طلبد صاحب‌خانه (که مانعی از پذیرش او دارد) به کنیز می‌گوید: بگو: او اینجا نیست (و منظور از آن مثلا همان پشت در خانه است) امام علیه السلام فرمود این دروغ نیست.» (1)