حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 307

دادن به معاد و نصایح سودمند و مبارزه با هرگونه شرک و ظلم و انحراف.

به طورکلی می‌توان گفت آیات این سوره بر محور امور زیر دور می‌زند.

1- دلایل نبوت مخصوصا قرآن و نیز معراج.

2- بحث‌هایی مربوط به معاد، مساله کیفر و پاداش و نامه اعمال و نتایج آن.

3- بخشی از تاریخ پر ماجرای بنی اسراییل که در آغاز سوره و پایان آن آمده است.

4- مساله آزادی اراده و اختیار و اینکه هرگونه عمل نیک و بد، نتیجه‌اش به خود انسان بازمی‌گردد.

5- مسأله حساب و کتاب در زندگی این جهان که نمونه‌ای برای جهان دیگر است.

6- حق‌شناسی در همه سطوح، مخصوصا درباره خویشاوندان و به خصوص پدر و مادر.

7- تحریم اسراف و تبذیر و بخل و فرزندکشی و زنا و خوردن مال یتیمان و کم‌فروشی و تکبر و خونریزی.

8- بحث‌هایی در زمینه توحید و خداشناسی.

9- مبارزه با هرگونه لجاجت در برابر حق و اینکه گناهان، میان انسان و مشاهده چهره حق، پرده می‌افکند.

10- شخصیت انسان و فضیلت و برتری او بر مخلوقات دیگر.

11- تأثیر قرآن برای درمان هرگونه بیماری اخلاقی و اجتماعی.

12- اعجاز قرآن و عدم توانایی مقابله با آن.

13- وسوسه‌های شیطان و هشدار به همه مؤمنان به راه‌های نفوذ شیطان در انسان.

14- بخشی از تعلیمات مختلف اخلاقی.

15- و سرانجام فرازهایی از تاریخ پیامبران به عنوان درس‌های عبرتی برای همه انسان‌ها و شاهدی برای مسایل بالا.

به هر صورت مجموعه بحث‌های عقیدتی و اخلاقی و اجتماعی در این سوره، نسخه کاملی را تشکیل می‌دهد برای ارتقا و تکامل بشر در زمینه‌های مختلف و جالب اینکه این سوره با «تسبیح خداوند» شروع می‌شود و با «حمد و تکبیر» او پایان می‌گیرد. تسبیح نشانه‌ای است برای پاکسازی و پیراستن از هرگونه عیب