حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 355

آورده‌ای! سر ابو لهب شکست و خون جاری شد و بعد از هفت روز بدنش عفونت کرد و دانه‌هایی همچون طاعون بر پوست تنش ظاهر شد و با همان بیماری از دنیا رفت.

عفونت بدن او به حدی بود که جمعیت جرأت نمی‌کردند نزدیک او شوند، او را به بیرون مکه بردند و از دور آب بر او ریختند و سپس سنگ بر او پرتاب کردند تا بدنش زیر سنگ و خاک پنهان شد! (1)

در آیه بعد به وضع همسرش ام جمیل پرداخته، می‌فرماید: «همسر او نیز وارد آتش سوزان جهنم می‌شود، در حالی که هیزم به دوش می‌کشد»؛ وَ امْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ. (2)

«و در حالی که در گردنش طناب یا گردن‌بندی از لیف خرما است!»؛ فِی جِیدِها حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ.

در اینکه همسر ابو لهب که خواهر ابو سفیان و عمه معاویه بود، در عداوت‌ها و کارشکنی‌های شوهرش بر ضد اسلام شرکت داشت حرفی نیست، اما در اینکه قرآن چرا او را حمالة الحطب (زنی که هیزم بر دوش می‌کشد) توصیف کرده، تفسیرهای متعددی ذکر کرده‌اند. بعضی گفته‌اند این به خاطر آن است که بوته‌های خار را بر دوش می‌کشید و بر سر راه پیغمبر اسلام صلی الله علیه و آله می‌ریخت تا پاهای مبارکش آزرده شود.

بعضی گفته‌اند این تعبیر کنایه از سخن‌چینی و نمامی او است، همان‌گونه که در ادبیات فارسی نیز همین تعبیر در مورد سخن‌چینی آمده است که می‌گویند:

میان دو کس جنگ چون آتش است سخن‌چین بدبخت هیزم‌کش است!

بعضی نیز آن را کنایه از شدت بخل او می‌دانند که با آن همه ثروت حاضر نبود کمکی به نیازمندان کند، به همین دلیل تشبیه به هیزم‌کش فقیر شده است. بعضی نیز می‌گویند او در قیامت بار گناهان گروه زیادی را بر دوش می‌کشد. از میان این معانی معنی اول از همه مناسبتر است، هر چند جمع میان آنها نیز بعید نیست.

1- 1- بحارالأنوار، ج 19، ص 227.

2- 2- «امرأته» عطف بر ضمیر مستتر در «سیصلی» است و «حمّاله الحطب» حال است و منصوب، بعضی مانند «زمخشری» در «کشاف» آن را منصوب به عنوان «ذم» دانسته‌اند و در تقدیر چنین است: «اذم حمالة الحطب» ولی مسلما معنای اول بهتر است.