حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 389

پیامبر صلی الله علیه و آله دستور می‌دهد در مسجد ضرار نماز نخوان بلکه در مسجدی که پایه آن بر شالوده تقوا بنا شده است نماز بخوان.

این نفی و اثبات که از شعار اصلی اسلام «لا الهَ الَّا اللَّهُ» تا برنامه‌های بزرگ و کوچک دیگر همه جلوه‌های آن است، این واقعیت را بیان می‌کند که همیشه در کنار هر نفی باید اثباتی باشد، تا جامه عمل بخود بپوشد، اگر ما مردم را از رفتن به مراکز فساد نهی می‌کنیم، باید در مقابل آن کانون‌های پاکی برای اجتماع و ارضای روح زندگی گروهی بسازیم، اگر از تفریحات ناسالم جلوگیری می‌کنیم باید وسائل تفریحات سالمی فراهم سازیم، اگر از مدارس استعماری نهی می‌کنیم باید فرهنگی سالم و مراکزی پاک برای آموزش و پرورش تشکیل بدهیم اگر بی‌عفتی را محکوم می‌سازیم باید وسائل ازدواج آسان در اختیار جوانان بگذاریم.

آنها که تمام قدرت خود را در نفی بکار می‌اندازند، و در برنامه‌هایشان خبری از اثبات نیست، یقین داشته باشند که نفیشان هم کمتر بجایی خواهد رسید.

چرا که این سنت آفرینش است که باید همه غرائز و احساسات را از طریق صحیح اشباع کرد، چرا که این برنامه مسلم اسلام است که لا باید با الا توام گردد تا از آن توحیدی حیاتبخش متولد شود.

و این درسی است که متاسفانه بسیاری از مسلمانان آنرا بدست فراموشی سپرده‌اند و باز هم شکایت می‌کنند چرا برنامه‌های اسلامی پیش نمی‌رود، در حالی که برنامه اسلام منحصر به نفی نیست آنچنان‌که آنها خیال می‌کنند، اگر نفی و اثبات را با هم قرین می‌ساختند پیشرفتشان حتمی بود.

3- سومین درس ارزنده‌ای که از جریان مسجد ضرار و آیات فوق فرا می‌گیریم این است که یک کانون فعال و مثبت دینی و اجتماعی، کانونی است که از دو عنصر مثبت تشکیل گردد: نخست شالوده و هدف آن از آغاز پاک باشد؛ ... أُسِّسَ عَلَی التَّقْوی مِنْ أَوَّلِ یَوْمٍ ... و دیگر اینکه حامیان و پاسدارانش انسان‌هایی پاک و درستکار و با ایمان و مصمم باشند؛ ... فِیهِ رِجالٌ یُحِبُّونَ أَنْ یَتَطَهَّرُوا ....

ازمیان‌رفتن هریک‌از این دو رکن اساسی باعث فقدان نتیجه و نرسیدن به مقصد است (1).

اذان، شعار بزرگ اسلام‌

1- 1- تفسیر نمونه، ج 8، ص 146.