حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 397

تو را ایستاده (در حالی که خطبه نماز جمعه می‌خوانی) رها می‌کنند»؛ وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَیْها وَ تَرَکُوکَ قائِماً ....

«ولی به آنها بگو آنچه نزد خداوند است از لهو و تجارت بهتر است و خداوند بهترین روزی دهندگان است»؛ ... قُلْ ما عِنْدَ اللَّهِ خَیْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَ مِنَ التِّجارَةِ وَ اللَّهُ خَیْرُ الرَّازِقِینَ.

ثواب و پاداش الهی و برکاتی که از حضور در نماز جمعه و شنیدن مواعظ و اندرزهای پیامبر صلی الله علیه و آله و تربیت معنوی و روحانی عاید شما می‌شود، قابل مقایسه با هیچ چیز دیگر نیست و اگر از این می‌ترسید که روزی شما بریده شود اشتباه می‌کنید، خداوند بهترین روزی دهندگان است.

تعبیر به لهو اشاره به طبل و سایر آلات لهوی است که به هنگام ورود قافله تازه‌ای به مدینه می‌زدند که هم نوعی إخبار و اعلام بود و هم وسیله‌ای برای سرگرمی و تبلیغ کالا، همان‌گونه که در دنیای امروز نیز در فروشگاه‌هایی که به سبک غرب هستند، نیز نمونه آن دیده می‌شود.

تعبیر به «انْفَضُّوا» به معنی پراکنده شدن و انصراف از نماز جماعت و روی آوردن به کاروان است که در شأن نزول گفته شد هنگامی که کاروان دحیه وارد مدینه شد (و او هنوز اسلام را اختیار نکرده بود) با صدای طبل و سایر آلات لهو مردم را به بازار فراخواند، مردم مدینه حتی مسلمانانی که در مسجد مشغول استماع خطبه نماز جمعه پیامبر صلی الله علیه و آله بودند، به سوی او شتافتند و تنها سیزده نفر و به روایتی کمتر، در مسجد باقی ماندند.

ضمیر در «إِلَیْها» به تجارت بازمی‌شود؛ یعنی به سوی مال التجارة شتافتند، این به خاطر آن است که لهو، هدف اصلی آنها نبود، بلکه مقدمه‌ای برای اعلام ورود کاروان و یا سرگرمی و تبلیغ کالا در کنار آن بود.

تعبیر به «قائِماً» نشان می‌دهد که پیامبر صلی الله علیه و آله ایستاده، خطبه نماز جمعه می‌خواند، چنان که در حدیثی از جابربن سمره نقل شده که می‌گوید: هرگز رسول خدا صلی الله علیه و آله را در حال خطبه نشسته ندیدم و هر کس بگوید نشسته خطبه می‌خواند، تکذیبش کنید. (1)

1- 1- مجمع البیان، ج 10، ص 286.