حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 400

فَرِیضَةٌ مَعَ الْإِمَامِ فَإِنْ تَرَکَ رَجُلٌ مِنْ غَیْرِ عِلَّةٍ ثَلاثَ جُمَعٍ فَقَدْ تَرَکَ ثَلاثَ فَرَائِضَ وَ لا یَدَعُ ثَلاثَ فَرَائِضَ مِنْ غَیْرِ عِلَّةٍ إِلَّا مُنَافِقٌ»؛ «نماز جمعه فریضه است و اجتماع برای آن با امام (معصوم) فریضه است، هرگاه مردی بدون عذر سه جمعه را ترک گوید فریضه را ترک گفته و کسی سه فریضه را بدون علت ترک نمی‌گوید مگر منافق.» (1)

در حدیث دیگری از رسول خدا صلی الله علیه و آله می‌خوانیم: «مَنْ أَتَی الْجُمُعَةَ إِیمَاناً وَ احْتِسَاباً اسْتَأْنَفَ الْعَمَلَ»؛ «کسی که از روی ایمان و برای خداوند در نماز جمعه شرکت کند گناهان او بخشوده خواهد شد و برنامه عملش را از نو آغاز می‌کند.» (2)

روایات در این زمینه بسیار است که ذکر همه آنها به طول می‌انجامد در اینجا با اشاره به یک حدیث دیگر این بحث را پایان می‌دهیم.

کسی خدمت رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد، عرض کرد یا رسول‌اللَّه! من بارها آماده حج شده‌ام، اما توفیق نصیبم نشده فرمود: «عَلَیْکَ بِالْجُمُعَةِ فَإِنَّهَا حَجُّ الْمَسَاکِینَ»؛ «بر تو باد به نماز جمعه که حج مستمندان است.» (اشاره به اینکه بسیاری از برکات کنگره عظیم اسلامی حج در اجتماع نماز جمعه وجود دارد). (3)

البته باید توجه داشت که مذمت‌های شدیدی که در مورد ترک نماز جمعه آمده است و تارکان جمعه در ردیف منافقان شمرده شده‌اند در صورتی است که نماز جمعه واجب عینی باشد؛ یعنی در زمان حضور امام معصوم و مبسوط الید و اما در زمان غیبت بنابر اینکه واجب مخیر باشد (تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر) و از روی استخفاف و انکار انجام نگیرد، مشمول این مذمت‌ها نخواهد شد، هر چند عظمت نماز جمعه و اهمیت فوق العاده آن در این حال نیز محفوظ است (توضیح بیشتر در باره این مسأله را در کتب فقهی باید مطالعه کرد).

3- فلسفه نماز عبادی سیاسی جمعه‌

نماز جمعه، قبل از هر چیز یک عبادت بزرگ گروهی است و اثر عمومی عبادات را

1- 1- وسائل الشیعه، ج 5، ص 4، ح 8.

2- 2- همان، ح 10.

3- 3- همان، ح 17.