حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 424

ببرند و روح تسلیم مطلق در برابر فرمان حق در وجودشان پیدا شود.

اصولا همانگونه که گفتیم خداوند مکان و محلی ندارد. قبله رمزی است برای وحدت صفوف و احیای خاطره‌های توحیدی و تغییر آن هیچ چیز را دگرگون نخواهد کرد، مهم تسلیم بودن در برابر فرمان او و شکستن بت‌های تعصب و لجاجت و خود خواهی است.

همچنین به یکی دیگر از اسرار تغییر قبله اشاره کرده می‌گوید: «ما آن قبله‌ای را که قبلا بر آن بودی (بیت‌المقدس) تنها برای این قرار دادیم که افرادی که از رسول خدا پیروی می‌کنند، از آنها که به جاهلیت باز می‌گردند، باز شناخته شوند»؛ وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِی کُنْتَ عَلَیْها إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ یَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ یَنْقَلِبُ عَلی عَقِبَیْهِ ....

قابل توجه اینکه نمی‌گوید: تا افرادی که از تو پیروی می‌کنند بلکه می‌گوید: تا افرادی که از رسول خدا پیروی می‌کنند. اشاره به اینکه تو رهبری و فرستاده خدایی و به همین جهت باید در همه کار تسلیم فرمان تو باشند، قبله که سهل است، اگر ما فوق آن نیز دستور دهد، بهانه‌گیری در آن دلیل بر حفظ خلق و خوی دوران شرک و بت پرستی است.

جمله: مِمَّنْ یَنْقَلِبُ عَلی عَقِبَیْهِ که در اصل به معنای برگشتن روی پاشنه پا است، اشاره به ارتجاع و بازگشت به عقب می‌نماید.

سپس اضافه می‌کند: «اگر چه این کار جز برای کسانی که خداوند هدایتشان کرده دشوار بود»؛ ... وَ إِنْ کانَتْ لَکَبِیرَةً إِلَّا عَلَی الَّذِینَ هَدَی اللَّهُ ....

آری تا هدایت الهی نباشد، آن روح تسلیم مطلق در برابر فرمان او، فراهم نمی‌شود. مهم این است که انسان چنان تسلیم باشد که حتی در اجرای این‌گونه فرمان‌ها، احساس سنگینی و سختی ننماید، بلکه چون از ناحیه او است در کامش شیرین‌تر از عسل باشد.

از آنجا که دشمنان وسوسه‌گر یا دوستان نادان، فکر می‌کردند با تغییر قبله ممکن است اعمال و عبادات سابق باطل باشد و اجر آن‌ها بر باد رود، در آخر آیه اضافه می‌کند:

«خدا هرگز ایمان (نماز) شما را ضایع نمی‌گرداند؛ زیرا خداوند نسبت به همه مردم رحیم و مهربان است»؛ وَ ما کانَ اللَّهُ لِیُضِیعَ إِیمانَکُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِیمٌ.