حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 427

زمین، ماییم گواهان بر مردم.» و «إِلَیْهَا یَرْجِعُ الْغَالِی وَ بِنا یَلْحَقُ الْمُقَصِّرُ»؛ (1) «غلو کنندگان باید به سوی ما باز گردند و مقصران باید کوتاهی را رها کرده و به ما ملحق شوند.»

بدون شک این روایات- همانگونه که بارها گفته‌ایم- مفهوم وسیع آیه را محدود نمی‌کند، بلکه بیان مصداقهای کامل این امت نمونه است، و بیان الگوهایی است که در صف مقدم قرار دارند.

4- تفسیر جمله لنعلم‌

جمله «لِنَعْلَمَ»؛ «تا بدانیم» و مانند آن که در قرآن کراراً در مورد خداوند به کار رفته است به این معنی نیست که خداوند چیزی را نمی‌دانسته و سپس از آن آگاه شده است، بلکه مراد همان تحقق و عینیت پیدا کردن این واقعیتهاست.

توضیح اینکه: خداوند از ازل از همه حوادث و موجودات آگاه بوده است هر چند آنها تدریجا به وجود می‌آیند، بنا بر این حدوث حوادث و موجودات چیزی بر علم و دانش او نمی‌افزاید، بلکه آنچه قبلا می‌دانسته به این ترتیب پیاده می‌شود و به این می‌ماند که شخص معماری نقشه ساختمانی را طرح کند و از تمام جزئیات آن قبل از وجودش آگاه باشد و سپس آن نقشه را تدریجا پیاده کند، هنگامی که معمار مزبور تصمیم بر پیاده کردن قسمتی از نقشه ساختمان را می‌گیرد، می‌گوید این کار را به خاطر این می‌کنم تا آنچه را در نظر داشته‌ام ببینم؛ یعنی می‌خواهم نقشه علمی خود را جامه عمل بپوشانم (بدون شک علم خدا با بشر- چنانکه در بحث صفات خداوند گفته‌ایم- تفاوت بسیار دارد، منظور ذکر مثالی برای روشن شدن بحث است) جمله: ... وَ إِنْ کانَتْ لَکَبِیرَةً إِلَّا عَلَی الَّذِینَ هَدَی اللَّهُ ... بازگو کننده این حقیقت است که خلاف عادت قدم بر داشتن و تحت تأثیر احساسات بیجا قرار نگرفتن، کار بسیار مشکلی است مگر برای کسانی که براستی به خدا ایمان داشته، و تسلیم فرمان او باشند (2).

همه جا رو به سوی کعبه کنید

1- 1- بحار الأنوار، ج 22، ص 441.

2- 2- تفسیر نمونه، ج 1، ص 489.