حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 434

ستمگران خواهی بود»؛ ... وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّکَ إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِینَ.

در قرآن نظیر این‌گونه خطابها که به صورت قضایای شرطیه است نسبت به پیامبر مکرر دیده می‌شود و هدف آن در واقع سه چیز است:

نخست اینکه همگان بدانید در قوانین الهی هیچگونه تبعیض و تفاوتی در میان مردم نیست، و حتی پیامبران نیز مشمول این قوانین هستند، بنا بر این اگر به فرض محال، پیامبر صلی الله علیه و آله هم انحرافی از حق پیدا کند، مشمول کیفر پروردگار خواهد شد، هر چند چنین فرضی در مورد پیامبران با آن ایمان و علم سرشار و مقام تقوا و پرهیزکاری امکان‌پذیر نیست، (و به اصطلاح قضیه شرطیه دلالت بر وجود شرط نمی‌کند).

دیگر اینکه سایر مردم حساب خود را کاملا برسند و بدانند جایی که پیامبر چنین است، آنها چگونه مراقب مسئولیت‌های خویش باشند، و هرگز نباید تسلیم تمایلات انحرافی دشمنان و جار و جنجالهای آنها شوند.

سوم اینکه روشن شود پیامبر نیز از خود اختیار هیچگونه تغییر و دگرگونی در احکام خدا ندارد و به اصطلاح چنان نیست که بشود با او به کنار آیند و سازش کنند بلکه او هم بنده‌ای است سر بر فرمان پروردگار (1).

هر امتی قبله‌ای دارد

وَ لِکُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّیها فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ أَیْنَ ما تَکُونُوا یَأْتِ بِکُمُ اللَّهُ جَمِیعاً إِنَّ اللَّهَ عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ (148) (2)

- هر طایفه‌ای قبله‌ای دارد که خداوند آن را تعیین کرده است (بنا بر این زیاد در باره قبله گفتگو نکنید، و به جای آن) در نیکی‌ها و اعمال خیر بر یکدیگر سبقت جویید و هر جا باشید خداوند شما را (برای پاداش و کیفر در برابر اعمال نیک و بد در روز رستاخیز) حاضر می‌کند زیرا او بر هر کاری توانا است.

1- 1- تفسیر نمونه، ج 1، ص 498.