حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 436

نوینی بر آنها می‌پوشاند؟ بلافاصله می‌گوید: «و خداوند بر هر کاری قدرت دارد»؛ ... إِنَّ اللَّهَ عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ.

در حقیقت این جمله در پایان آیه به منزله دلیل است برای جمله قبل از ... أَیْنَ ما تَکُونُوا یَأْتِ بِکُمُ اللَّهُ جَمِیعاً ....

نکته‌ها

1- آن روز که یاران مهدی علیه السلام جمع می‌شوند،

در روایات متعددی که از ائمه اهل بیت علیهم السلام به ما رسیده جمله ... أَیْنَ ما تَکُونُوا یَأْتِ بِکُمُ اللَّهُ جَمِیعاً ... به اصحاب مهدی علیه السلام تفسیر شده است.

از جمله در کتاب روضه کافی از امام باقر علیه السلام می‌خوانیم که بعد از ذکر این جمله فرمود: «یَعْنِی أَصْحَابَ الْقَائِمِ الثَّلاثَمِائَةِ وَ الْبِضْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا قَالَ وَ هُمْ وَ اللَّهِ الْأُمَّةُ الْمَعْدُودَةُ قَالَ یَجْتَمِعُونَ وَ اللَّهِ فِی سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ قَزَعٌ کَقَزَعِ الْخَرِیفِ»؛ «منظور اصحاب امام قائم 7 که سیصد و سیزده‌نفرند، به خدا سوگند منظور از امّت معدوده آنها هستند، به خدا سوگند در یک‌ساعت همگی جمع می‌شوند، همچون پاره‌های ابر پاییزی که بر اثر تند باد، جمع و متراکم می‌گردد!.» (1)

از امام علی‌بن موسی الرضا علیهما السلام نیز نقل شده «وَ ذلِکَ وَ اللَّهُ أَنْ لَوْ قامَ قائِمُنا یَجْمَعِ اللَّهُ إِلَیْهِ جَمِیْعِ شِیْعَتُنا مِنْ جَمِیعِ الْبُلْدانِ»؛ «به خدا سوگند هنگامی که مهدی 7 قیام کند تمام پیروان ما را از تمام شهرها گرد او جمع می‌کند.» (2)

بدون شک این تفسیر از مفاهیم بطون آیه است، چرا که می‌دانیم طبق روایات، آیات قرآن گاه معانی متعددی دارد که یک معنی ظاهر و همگانی عمومی است و دیگری معنی درونی و به اصطلاح بطن آیه است، که جز پیامبر صلی الله علیه و آله و امامان و کسانی که خدا بخواهد، از آن آگاه نیستند.

به تعبیر دیگر در حقیقت این روایات اشاره به آن است، خدایی که قدرت دارد ذرات پراکنده خاک انسان‌ها را در قیامت از نقاط مختلف جهان جمع‌آوری کند، به

1- 1- نورالثقلین، ج 1، ص 139.

2- 2- مجمع البیان، ذیل آیه مورد بحث.