حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 439

نیز هم همراه دارد، از جمله اینکه در آیات گذشته تکلیف مسلمانان در ارتباط با مسأله قبله نسبت به شهری که در آن زندگی می‌کردند مشخص شده بود، اما در این آیه و آیه بعد، حکم نمازگزاران را به هنگام مسافرت در هر نقطه و هر دیار روشن می‌سازد.

در آیه بعد، حکم عمومی توجه به مسجدالحرام را در هر مکان و هر نقطه‌ای تکرار می‌کند. می‌گوید: «از هر جا خارج شدی و به هر نقطه روی آوردی، صورت خود را به هنگام نماز متوجه مسجدالحرام کن»؛ وَ مِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ....

درست است که روی سخن در این جمله به پیامبر صلی الله علیه و آله است، ولی مسلما منظور عموم نمازگزاران است ولی در جمله بعد برای تأکید و تصریح اضافه می‌کند: «و هر جا شما بوده باشید روی خود را به سوی آن کنید»؛ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ ....

سپس در ذیل همین آیه به سه نکته مهم اشاره می‌کند:

1- کوتاه شدن زبان مخالفان

می‌گوید: «این تغییر قبله به خاطر آن صورت گرفت که مردم حجتی بر ضد شما نداشته باشند»؛ ... لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ ....

هرگاه این تغییر قبله صورت نمی‌گرفت، از یک‌سو زبان یهود به روی مسلمانان باز می‌شد و می‌گفتند: ما در کتب خود خوانده‌ایم که نشانه پیامبر موعود این است که به سوی دو قبله نماز می‌خواند و این نشانه در محمد صلی الله علیه و آله نیست. از سوی دیگر مشرکان ایراد می‌کردند که او مدعی است برای احیای آیین ابراهیم علیه السلام آمده، پس چرا خانه کعبه را که پایه‌گذارش ابراهیم علیه السلام است فراموش نموده، اما حکم تغییر قبله موقت به قبله دایمی، زبان هر دو گروه را بست.

ولی از آنجا که همیشه افراد بهانه جو و ستمگری هستند که در برابر هیچ منطقی تسلیم نمی‌شوند، استثنایی برای این موضوع قایل شده، می‌گوید: «مگر کسانی از آنها که ستم کرده‌اند»؛ ... إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ ....

که اینها به هیچ صراطی مستقیم نیستند، اگر به سوی بیت‌المقدس نماز بخوانید می‌گویند این قبله یهود است و شما دنباله رو دیگران هستید، و اگر به سوی کعبه باز