حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 553

وجدان انسان در حالی که دست نخورده باشد، به خوبی نیک و بد راتشخیص می‌دهد.اما هنگامی که دانسته قدم در جاده گناه و خلافکاری بگذارد، فروغ وجدان کمرنگ و کمرنگ‌تر می‌شود و کار به جایی می‌رسد که زشتی و قبح گناه تدریجا از میان می‌رود.هر گاه باز ادامه به این کار دهد، کم کم اعمال زشت در نظرش زیبا و زیبا، زشت جلوه می‌کند! این همان چیزی است که در آیات فوق و آیات دیگر قرآن به آن اشاره شده است.گاهی تزیین اعمال زشت به شیطان نسبت داده شده است، مانند آیه 63 سوره نحل ... فَزَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطانُ أَعْمالَهُمْ ... و گاهی به صورت فعل مجهول، مانند آیه فوق ذکر شده است که فاعل آن ممکن است وسوسه‌های شیطان و یا نفس سرکش بوده باشد و گاهی به شرکاء (یعنی بت‌ها) مانند آیه 137 سوره انعام و حتی گاهی به خداوند نسبت داده شده است، مانند آیه 4 سوره نمل ... إِنَّ الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ زَیَّنَّا لَهُمْ أَعْمالَهُمْ ...؛ «کسانی که ایمان به آخرت ندارند اعمال زشتشان را در نظرشان زیبا جلوه می‌دهیم».بارها گفته‌ایم که نسبت دادن اینگونه امور به خداوند به خاطر آن است که اینها خاصیت عمل خود انسان محسوب می‌شود و خواص همه اشیاء به دست خداوند است و مسبب الاسباب او است و نیز گفته‌ایم این گونه نسبت‌ها هیچگونه مخالفتی با مسأله اختیار و آزادی اراده انسان ندارد.

1- 1- تفسیر نمونه، ج 7، ص 411.

این سوره چنانکه از نامش پیدا است، پیام‌آور فتح و پیروزی است، پیروزی بر دشمنان اسلام، پیروزی چشم‌گیر و قاطع (خواه پیروزی مربوط به فتح مکه باشد یا صلح حدیبیه یا فتح خیبر یا پیروزی به طور مطلق).برای درک محتوای این سوره، قبل از هر چیز لازم است بدانیم این سوره پس از ماجرای حدیبیه در سال ششم هجرت نازل شده است.توضیح اینکه پیغمبر اسلام صلی الله علیه و آله در سال ششم هجرت تصمیم گرفت که به اتفاق مهاجرین و انصار و سایر مسلمانان به عنوان مراسم عمره به سوی مکه حرکت کند و قبلا به مسلمانان اطلاع داده بود که من در خواب دیدم همراه یارانم وارد مسجد الحرام شده‌ایم و مشغول مناسک عمره هستیم.مسلمانان در ذی الحلیفه نزدیک مدینه احرام بستند و با تعداد زیادی شتر برای قربانی حرکت کردند. وضع حرکت پیامبر صلی الله علیه و آله به خوبی نشان می‌داد که هدفی جز انجام این عبادت بزرگ ندارد.تا اینکه پیامبر صلی الله علیه و آله وارد سرزمین حدیبیه شد. در اینجا قریش با خبر شدند و راه را بر پیغمبر صلی الله علیه و آله بستند و از ورود او به مکه مانع شدند و در واقع تمام سنت‌هایی را که در زمینه