حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 622

دستور به مشورت‌

... وَ شاوِرْهُمْ فِی اْلأَمْرِ ...بعد از فرمان عفو عمومی، برای زنده کردن شخصیت آنها و تجدید حیات فکری و روحی آنان دستور می‌دهد که در کارها با مسلمانان مشورت کن و رای و نظر آنها را بخواه.این دستور به‌خاطر آن است که پیامبر صلی الله علیه و آله- همانطور که اشاره کردیم- قبل از آغاز جنگ احد در چگونگی مواجهه با دشمن، با یاران خود مشورت کرد و نظر اکثریت بر این شد که اردوگاه، دامنه احد باشد و دیدیم که این نظر، محصول رضایت بخشی نداشت.در اینجا این فکر به نظر بسیاری می‌رسید که در آینده پیامبر صلی الله علیه و آله نباید با کسی مشورت کند.قرآن به این طرز تفکر پاسخ می‌گوید و دستور می‌دهد که باز هم با آنها مشورت کن، هر چند نتیجه مشورت در پاره‌ای از موارد سودمند نباشد زیرا از نظر کلی که بررسی کنیم منافع آن روی هم‌رفته به مراتب بیش از زیان‌های آن است و اثری که در آن برای پرورش فرد و اجتماع و بالا بردن شخصیت آنها وجود دارد از همه اینها بالاتر است.اکنون ببینیم پیامبر صلی الله علیه و آله در چه موضوعاتی با مردم مشورت می‌کرد.گرچه کلمه «الأمر» در ... شاوِرْهُمْ فِی اْلأَمْرِ ... مفهوم وسیعی دارد و همه کارها را شامل می‌شود ولی مسلم است که پیامبر صلی الله علیه و آله هرگز در احکام الهی با مردم مشورت

اهمیت مشاوره در اسلام‌

موضوع مشاوره در اسلام از اهمیت خاصی برخوردار است، پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله با این که قطع نظر از وحی آسمانی آنچنان فکر نیرومندی داشت که نیازی به مشاوره نداشت برای اینکه از یک‌سو مسلمانان را به اهمیت مشورت متوجه سازد تا آن را جزو برنامه‌های اساسی زندگی خود قرار دهند، و از سوی دیگر، نیروی فکر و اندیشه را در افراد پرورش دهد، در امور عمومی مسلمانان که جنبه اجرای قوانین الهی داشت (نه قانونگزاری) جلسه مشاوره تشکیل می‌داد و مخصوصا برای رأی افراد صاحب نظر ارزش خاصی قائل بود، تا آنجا که گاهی از رأی خود برای احترام آنها صرفنظر می‌نمود، چنانکه نمونه آنرا در جنگ احد مشاهده کردیم و می‌توان گفت: یکی از عوامل موفقیت پیامبر صلی الله علیه و آله در پیشبرد اهداف اسلامی همین موضوع بود.

-1