حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 72

هجرت بود که به اسلام و مسلمین جان تازه داد و همه چیز را به نفع آنها دگرگون ساخت و بشریت را در مسیر جدیدی قرار داد.

بلکه به یک معنی، هجرت یک برنامه عمومی برای فرد فرد مؤمنان است که هر وقت در طول زندگی، آنها محیط را نامناسب برای اهداف مقدس خود دیدند و آن را به صورت باتلاقی یافتند که همه چیز در آن می‌پوسد، موظف به هجرت‌اند. باید رخت سفر بربندند و به سرزمین آماده‌تری کوچ کنند که ملک خداوند محدود نیست.

اما هجرت پیش از آنکه جنبه برون ذاتی داشته باشد، جنبه درون ذاتی دارد، نخست در درون دل و جان هجرتی باید کرد، هجرت از آلودگی‌ها به سوی پاکی‌ها، هجرت از شرک به ایمان و هجرت از گناه به طاعت پروردگار بزرگ.

این هجرت درونی، سرآغازی خواهد بود برای تحول فرد و جامعه و مقدمه‌ای برای هجرت برونی. (1)

تبعید یا هجرت؟

داستان آتش‌سوزی ابراهیم علیه السلام و نجات اعجازآمیزش از این مرحله خطرناک، لرزه بر ارکان حکومت نمرود افکند، به‌گونه‌ای که نمرود روحیه خود را به کلی باخت، چرا که دیگر نمی‌توانست ابراهیم علیه السلام را یک جوان ماجراجو و نفاق‌افکن معرفی کند، او دیگر به عنوان یک رهبر الهی و قهرمان شجاع که یک تنه می‌تواند به جنگ جبار ستمگری با تمام قدرت و امکاناتش برود، شناخته می‌شد. او اگر با این حال در آن شهر و کشور باقی می‌ماند، با آن زبان گویا و منطق نیرومند و شهامت بی‌نظیر، مسلما کانون خطری برای آن حکومت جبار و خودکامه بود، [لیکن چون هنوز شرایط کاملًا آماده برای یک قیام عمومی نبود] از این‌رو باید از آن سرزمین مدتی بیرون رود تا شرایطِ زمانی فراهم شود و سپس بازگردد.

از سوی دیگر ابراهیم علیه السلام در واقع رسالت خود را در آن سرزمین انجام داده بود، ضربه‌های خردکننده، یکی پس از دیگری بر بنیان حکومت وارد ساخته بود و بذر ایمان