حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 73

و آگاهی را در آن سرزمین پاشید، تنها نیاز به عامل زمانی بود که تدریجا این بذرها بارور و بساط بت و بت‌پرستی برچیده شود.

او باید از اینجا به سرزمین دیگری برود و رسالت خود را در آنجا نیز پیاده کند، لذا تصمیم گرفت تا به اتفاق لوط (لوط برادرزاده ابراهیم علیه السلام بود) و همسرش ساره و احتمالا گروه اندکی از مؤمنان از آن سرزمین به سوی شام هجرت کند.

آن‌چنان‌که قرآن در آیات مورد بحث می‌گوید: «ما ابراهیم علیه السلام و لوط را به سرزمینی که برای جهانیان پر برکتش ساخته بودیم، نجات و رهایی بخشیدیم»؛ وَ نَجَّیْناهُ وَ لُوطاً إِلَی اْلأَرْضِ الَّتِی بارَکْنا فِیها لِلْعالَمِینَ.

گرچه نام این سرزمین صریحاً در قرآن نیامده، ولی با توجه به آیه اول سوره اسراء سُبْحانَ الَّذِی أَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَی الْمَسْجِدِ اْلأَقْصَی الَّذِی بارَکْنا حَوْلَهُ ... معلوم می‌شود همان سرزمین شام است که سرزمینی است هم از نظر ظاهری پربرکت و حاصل‌خیز و سرسبز و هم از نظر معنوی، چرا که کانون پرورش انبیا بوده است.

در اینکه ابراهیم علیه السلام خودش دست به این هجرت زد و یا دستگاه نمرود او را تبعید کرد و یا هر دو جهت دست به دست هم داد، بحث‌های مختلفی در تفاسیر و روایات آمده است که جمع میان همه آنها همین است که از یک سو نمرود و اطرافیانش ابراهیم علیه السلام را خطر بزرگی برای خود می‌دیدند و او را مجبور به خروج از آن سرزمین کردند و از سوی دیگر ابراهیم علیه السلام رسالت خود را در آن سرزمین تقریبا پایان یافته می‌دید و خواهان منطقه دیگری بود که دعوت توحید را در آن نیز گسترش دهد، به خصوص که ماندن در بابل ممکن بود به قیمت جان او و ناتمام ماندن دعوت جهانی‌اش تمام شود.

جالب اینکه در روایتی از امام صادق علیه السلام می‌خوانیم: هنگامی که نمرود تصمیم گرفت ابراهیم علیه السلام را از آن سرزمین تبعید کند، دستور داد گوسفندان و اموال او را مصادره کنند و خودش تنها بیرون برود.

ابراهیم علیه السلام به آنها گفت: اینها محصول سالیان طولانی از عمر من است، اگر می‌خواهید مالم را بگیرید، پس عمری را که در این سرزمین مصرف کرده‌ام به من