گلواژه‌های حج و عمره صفحه 152

8

أ

جغرافیای مدینه‌

مدینه منوّره (1) در اقلیم حجاز واقع شده است که در منطقه غربی عربستان سعودی امروزی، تقریباً در 150 کیلومتری دریای سرخ و در ارتقاع 600 متر از سطح دریا قرار گرفته و از مکه مکرمه 420 کیلومتر فاصله دارد و از ریاض، پایتخت عربستان، 990 کیلومتر و از «ینبع» در ساحل دریا 240 کیلومتر. از حیث مکان، مدینه واحه‌ای است پر نعمت و آبادان. کوه‌های بزرگ و کوچک، گاه در سلسله‌های همانند و پیوسته و گاه جدا از یکدیگر آن را در میان گرفته‌اند. کسی که به مدینه می‌آید، از مسافت 150 کیلومتری از همه راه‌های برّی آن را از راه دور می‌تواند ببیند و به سبب مساعد بودن خاک و وجود آب، مزارعی در اطراف آن گسترده است. مدینه، میان دو لایه زمین سنگلاخ آتش فشانی از دوجانب شرق و غرب محصوراست. این دو، حدود حرم مدینه اند، از مشرق و مغرب آن،

1- مدینه منوره در شمال شرقی جدّه و شمال مکّه واقع و در عرض 5/ 23 از خط استوا و طول 70 درجه از جزایر خالدات، و 720 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. شهر مدینه در میان یک جلگه کوهستانی است، امتداد آن جلگه از شمال به جنوب تقریباً «30» و وسعت آن حدود «20 کیلومتر» می‌باشد. مدینه در قسمت شمال این جلگه واقع، و بندر آن «ینبوع» است. این جلگه که شهر مدینه را در میان گرفته، از سه جهت(شمال، شرق و جنوب) به دشت‌های لم‌یزرع و کوه‌های سیاه متصل است، و از طرف مغرب به دریا محدود می‌باشد و سه دشت، از مواد آتشفشانی در شرق و غرب و جنوب مدینه را فراگرفته که در گذشته از نظر ایاب و ذهاب به وسیله شتر بسیار مشکل بوده است.