گلواژه‌های حج و عمره صفحه 487

مسجدالاجابة «در مکه»

در «شارع ابطح» (1) نزدیک میدان «معابده»، مسجدی است که به آن «مسجدالاجابة» می‌گویند. این مسجد یادگار رویدادهایی است که به فتح مکه مربوط می‌شود. روایت شده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله عازم «طائف» بود، در این محل نمازگزارد و پس از آن اصحاب آن جا را مسجدی ساختند که به این نام مشهور شد. هر چند از تاریخ اولیه این مسجد اطلاعی در دست نیست، ولی تمام مورخان قرن سوم نام آن را در ردیف مساجدی که به عصر رسول خدا منسوب شده است آورده‌اند. (2) این مسجد در پایین‌تر از میدان معابده، در ابتدای شارع ابطح در طریق مسجدالحرام و در ابتدای «شارع الاجابة» است. ادامه مسیر فعلی از سر «شارع الاجابة»، «به ثنیه اذاخر» می‌رسد، که قبل از ورود رسول خدا صلی الله علیه و آله به مکه «به هنگام فتح مکه» در رمضان سال هشتم از هجرت ساخته شده است. این ثنیه مشرف بر «باغ خرمان» بود، که اکنون شهرداری مکه را در آن‌جا ساخته‌اند.

«فاکهی» می‌نویسد: در آن‌جا مسجدی است که گفته می‌شود رسول خدا در آن‌جا نماز گزارده است. (3) از «زهیر بن قنفذ» نقل شده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله روز را در غار حرا به سر می‌برد و شب از حرا پایین آمده به(محل) مسجد می‌رفت که پشت خانه «ابو عبیدة» بود و به «شعب الخلفیین» شهرت داشت. در این وقت خدیجه هم از مکه می‌آمد و آن‌ها در نزدیک این شعب با یکدیگر بودند تا جدا شوند. (4)

1- «ابطح» محلی را می‌گویند که بعد از تنگی و باریکی تا اندازه ای وسیع و گسترده گردد. این محله در زمانی معروف به معابده بوده است، گویا زنی به نام «ام عابد» در آنجا ساکن بوده است، لذا این نام را به این محل اختصاص داده اند. پاورقی اخبار مکه، ج 2، ص 160.

2- سرزمین وحی، مرتضی فهیم کرمانی، ص 207، ضمنا در کتاب اخبار مکه، ج دوم، ص 287، فقط به مسأله نماز اشاره شده است.

3- اخبار مکه، ج 4، ص 18، فاکهی.

4- اخبار مکه، فاکهی، ج 4، ص 181، آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 113 و 114.