گلواژه‌های حج و عمره صفحه 95

می‌کردند.

32

أ

ایام معلومات و ایام معدودات‌

منظور از «ایام معلومات» و «ایام معدودات» چیست؟ آیا مراد از هر دو مورد یکی است، یا متفاوت می‌باشد؟ چنانچه در آیه شریفه آمده است «وَ یَذْکُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِی أَیَّامٍ مَعْلُوماتٍ عَلی ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِیمَةِ اْلأَنْعامِ» (1)

خداوند را در ایام معلومات یاد کنید و نیز در سوره بقره آمده است «وَ اذْکُرُوا اللَّهَ فِی أَیَّامٍ مَعْدُوداتٍ» (2)

. میان مفسران در این زمینه گفتگوست و روایات اسلامی در این زمینه متفاوت است.

گروهی از مفسران، به استناد برخی از روایات اسلامی، معتقدند که منظور از ایام معلومات ده روز آغاز ذیحجه است و ایام معدودات «ایام التشریق» یعنی روزهای یازدهم، دوازدهم و سیزدهم ذیحجه می‌باشد، روزهایی که نورانی و روشنی بخش همه دلهاست.

در حالی که گروهی دیگر، طبق بعضی دیگر از روایات، گفته اند: هر دو اشاره به ایام تشریق است و ایام تشریق را گاهی همان سه روز گرفته‌اند و گاهی روز دهم، یعنی عید قربان را نیز بر آن افزوده‌اند.

جمله «فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ» (3)

(کسی که در دو روز مراسم، ذکر خدا را بجا آورد گناهی بر او نیست) که در سوره بقره آمده، نشان می‌دهد که ایام تشریق بیش از سه روز نیست، زیرا تعجیل در آن، سبب می‌شود که یک روز از آن کاسته و تبدیل به دو روز گردد.

ولی با توجه به اینکه در آیات سوره حج بعد از ذکر «ایام معلومات» مسأله قربانی آمده و می‌دانیم قربانی در روز دهم انجام می‌گیرد. این موضوع تأیید می‌شود که ایام معلومات ده روز آغاز ذی‌الحجه است که به روز دهم، روز قربانی ختم می‌گردد. و به این ترتیب تفسیر اول که دوگانگی مفهوم ایام معلومات با ایام معدودات باشد تقویت می‌گردد. اما با توجه به وحدت تعبیرهایی که در هر دو آیه وارد شده بیشتر این مسأله به ذهن می‌رسدکه هر دو اشاره به یک مطلب است، هدف در هر دو توجه به یاد خدا در ایام معینی است، که از دهم ذی‌الحجه شروع می‌شود و به سیزدهم آن ماه پایان می‌یابد. البته یکی از موارد ذکر نام خدا، ذکر نام او به هنگام قربانی است. (4)

1- سوره حج، آیه 28.

2- سوره بقره، آیه 203.

3- همان.

4- تفسیر نمونه، ج 14، ص 73.