حج گنجینه اسرار صفحه 103

لِمَ لا تُلَبّی؟ فَقالَ: اخشی ان یَقولَ لی رَبّی: لا لَبَّیکَ وَ لا سَعدَیکَ.

چرا تلبیه نمی‌گویی؟ فرمود: می‌ترسم که پروردگارم به من بگوید: «لا لَبَّیکَ وَ لا سَعدَیک».

راوی حدیث می‌گوید:

فَلَمَّا لَبَّی غَشِی عَلَیه وَ سَقَطَ مِن راحِلَتِهِ، فَلَم یَزَل یَعتَریهِ ذلِکَ حَتّی قَضی حَجَّه. (1)

زمانی که تلبیه گفت، بیهوش شد و از روی شتر بر زمین افتاد. این حالت، پیوسته به او دست می‌داد تا آن‌گاه که حج خود را به پایان رسانید.

این روح عبودیت و سلوک روحانی و تقرب و خالی شدن از دین و تجرّد از جهان مادّی و پیوستن به ملکوت و مقام قرب الهی، در تمام مراحل و اعمال و مناسک حج، همچنان ادامه می‌یابد و حج‌گزار در تمامی حالات حج، جذبه آن را احساس می‌کند. از این رو، قرآن کریم، خانه کعبه را خانه‌ای مبارک و مایه هدایت انسان دانسته است و می‌فرماید:(إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبارَکاً وَ هُدیً لِلْعالَمِینَ).(آل‌عمران: 96)

بنابراین، نور هدایت و معرفت و شعور و شناخت در تار و پود حج، تعبیه شده است و زائران خانه خدا، زمانی از این خصلت هدایت‌گری و نور عرفان حج، بهره خواهند گرفت که روح ابراهیمی و شریعت محمّدی(ص) را در اعمال و مناسک حج جاری سازند تا مناسک و مشاعر را معنا و مفهوم بخشند و از «عرفات»، عرفان و از «مشعر»، شعور و از «منا» صدق و صفا و از «مشاهد»، شهود و از «سعی»، انقطاع و از طواف، عشق و فنا و از «زمزم»، علم نافع را (2) به ارمغان آورند و با غنای روحی و ره‌توشه‌ای وافر برگردند.

در این میان، نقش عالمان دین و روحانیون و مبلّغان دینی، بسیار تعیین‌کننده است. آنان باید حج را به یک دانشگاه و کانون انسان‌سازی تبدیل نمایند و از فرصت‌های