حج گنجینه اسرار صفحه 104

درخشان و لحظه‌های روحانی و معنوی که در طول سفر حج، فراهم است، بهترین و بیشترین استفاده را ببرند و حج گزاران را با روح و محتوای فریضه بزرگ حج آشنا سازند. (1)

ب) آگاهی اجتماعی‌

استفاده از فضای معنوی، موقعیت زمانی و مکانی حج و ارتباطهای مردمی و وضعیت مساعد آن، جهت اعلام مسایل حیاتی اسلام و آگاهی مسلمین و بیداری حج‌گزاران، نیز ویژگی خاص فرهنگی به حج می‌بخشد. به همین جهت پیام‌های حیاتی و سرنوشت ساز؛ مانند: اعلان برائت از مشرکین در روز عید قربان، داستان بسیار مهمّ غدیر خم و اعلام امامت و خلافت امیر مؤمنان(ع) در حجة الوداع و نیز خطبه پیامبر خدا در مسجد خیف و نیز سخنرانی مهمّ آن حضرت در عرفات (2) که در آن بر وحدت و برادری میان مسلمانان تأکید شده و هم چنین اعلام دستورها و برنامه‌های مهمّ اسلام، در مراسم بزرگ حج صورت گرفته است.

بدین ترتیب در موسم حج و در منطقه آزاد حرم که خانه مردم و قبله اهل ایمان و کانون هدایت است، مناسب‌ترین مکان و موقعیتّی است که مسلمانان می‌توانند سطح معرفت خود و دیگران را بالا ببرند.

با توجّه به این امر مهمّ است که حضرت امام علی بن موسی الرّضا(ع) ضمن بیان و منافع و اسرار حج، به کسب علم و فقه و نشر آثار و نقل اخبار ائمّه(ع) اشاره فرموده است:

... مَعَ ما فیهِ مِنَ التَفَقُّهِ وَ نَقلِ اخبارِ الائِمَّةِ الی کُلِّ صَقعٍ وَ ناحیَةٍ کَما قالَ اللهُ تَعالی:(فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ). (3)

از دیگر آثار و منافع حج این است که حج‌گزاران، فقه و علم دین را بیاموزند و آثار ائمّه(ع) را منتشر سازند و اخبار آنان را برای دیگران بازگو کنند و به جای جای جهان(تمام شهرها و ناحیه‌ها) برسانند، همان‌گونه که خداوند بزرگ

1- ابعاد سیاسی و اجتماعی حج، صص 324- 325.
2- همگام با پیامبر در حجّة الوداع، حسین واثقی، صص 141- 148.
3- عیون اخبار الرّضا، ج 2، ص 255؛ وسایل الشیعه، ج 8، ص 7.